
"Jałta 2.0" w Shenzhen? Trump, Putin i Xi pierwszy raz usiądą przy jednym stole
19 listopada w chińskim Shenzhen Donald Trump, Władimir Putin i Xi Jinping pierwszy raz w historii usiądą przy jednym stole. To bezprecedensowe spotkanie trzech mocarstw, okrzyknięte „nową Jałtą”.
W czwartek 19 listopada w chińskim Shenzhen odbędzie się historyczne spotkanie przywódców trzech największych światowych mocarstw. Donald Trump, Władimir Putin i Xi Jinping pierwszy raz w historii usiądą przy jednym stole podczas trójstronnego szczytu. Wydarzenie, okrzyknięte „nową Jałtą” lub „Jałtą 2.0”, budzi międzynarodowy niepokój i liczne pytania o jego konsekwencje dla globalnego porządku.
Cała trójka będzie uczestniczyła w dwudniowym szczycie Wspólnoty Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC) w Chinach. Jednak to właśnie kuluarowe spotkanie przywódców USA, Rosji i Chin przyciągnie uwagę świata. Wiadomo, że odbędzie się w Kylin Villa - prestiżowym chińskim kompleksie hotelowo-konferencyjnym w Shenzhen.
Strach Europy
Głosy niepokoju płyną zwłaszcza z Polski, Ukrainy, Europy Środkowo-Wschodniej i państw bałtyckich. Obawiają się, że amerykańskie zaangażowanie może osłabnąć, a ważne kwestie bezpieczeństwa zostaną uzgodnione bez ich udziału. Podobne obawy żyją na Tajwanie, w Japonii i Korei Południowej.
Pierwsza Jałta uznawała sowiecką dominację nad obszarami Europy Wschodniej, które Armia Czerwona kontrolowała. Teraz Putin chce w prezencie ukraińskie terytoria, których nie daje rady podbić
Inicjatywa Putina
Inicjatorem spotkania miał być Władimir Putin. Propozycja pojawiła się 9 października 2026 roku podczas jego rozmowy telefonicznej z Donaldem Trumpem, o czym doniósł „The Wall Street Journal”. Tematem miały być m.in. wojna w Ukrainie i jej zakończenie. Według gazety przywódcy porozumieli się także w sprawie dostaw oleju napędowego od Rosji do USA.
Pekin początkowo był sceptyczny wobec propozycji, a Biały Dom nie spieszył się z reakcją. Konkrety przyniosła dopiero połowa listopada. 13 listopada udział Donalda Trumpa potwierdził Biały Dom. Dzień później zrobił to Kreml, a 16 listopada chińskie MSZ wydało oficjalny komunikat.
Różne cele
Każdy z uczestników trójstronnego szczytu ma inne cele. Trump chce rozmawiać o ograniczeniu broni jądrowej przez trzy mocarstwa i objąć ewentualnym nowym układem również Chiny. Chce też omówić kwestię Iranu. Dla Xi Jinpinga rola gospodarza historycznego spotkania to już sukces sam w sobie, który umocni pozycję Chin jako globalnego mocarstwa.
Putin wychodzi z izolacji i chce wykorzystać rozmowy do uzyskania korzystnego dla siebie zakończenia wojny w Ukrainie. Dr Aleksander Olech, redaktor naczelny Defence24.com, ocenia, że samo spotkanie będzie politycznym sukcesem każdego z nich. Trump pokaże, że potrafi negocjować z najważniejszymi światowymi liderami. Xi Jinping umocni pozycję Chin jako globalnego mocarstwa, a Putin wykorzysta wydarzenie do przekonywania Rosjan, że Kreml nie jest izolowany.
Mimo porównań do konferencji jałtańskiej z 1945 roku, eksperci tonują emocje. Michael McFaul, amerykański politolog, komentuje: „Sesja fotograficzna Xi–Putin–Trump w tym tygodniu nie ma nic wspólnego ze spotkaniem Roosevelta, Churchilla i Stalina w Jałcie”.