Skip to main content
Orlen, Siemens, Shell, ASML i kto jeszcze? Najwięksi z największych w giełdowych indeksach

Orlen, Siemens, Shell, ASML i kto jeszcze? Najwięksi z największych w giełdowych indeksach

Bankier.pl - Giełda
17 lis 2026, 12:01Bankier
Oryginał
3 min czytania

Orlen, największy udziałowy składnik polskiego indeksu WIG20, wzrósł od dna bessy w 2022 roku o ponad 226 proc., podobnie jak cały indeks, który zyskał 220 proc.

Od dna ostatniej bessy, czyli października 2022 r. WIG20 wzrósł o 220 procent. Meldując się pod koniec października 2026 r. na historycznym szczycie. W podobnym czasie kurs Orlen do swojego historycznego szczytu, który wypadł zaledwie miesiąc wcześniej, we wrześniu urósł o ponad 226 proc. Nie da się rozpatrywać hossy indeksu polskich blue chipów bez zauważania popytu na Orlenu, które mają największy udział w całym portfelu najdroższych i najpłynniejszych spółek polskiej giełdy.

Udział Orlenu w WIG20 to po ostatniej rewizji kwartalnej maksymalne 15 proc. tyle samo co banku PKO BP. (przez korektę na kursie realny udział spadł do około 12 proc.) Podobnie jak w przypadku większości najważniejszych europejskich indeksów giełdowych WIG20 wykorzystuje metodologię ważenia spółek według kapitalizacji rynkowej skorygowanej o akcje znajdujące się w wolnym obrocie.

Różne rynki, podobny problem

Porównanie europejskich indeksów blue chips pokazuje, że koncentracja kapitałowa przybiera różne formy. Na jednym biegunie znajdują się rynki o niskiej i zrównoważonej koncentracji, takie jak brytyjski FTSE 100, francuski CAC 40 czy szwedzki OMXS30. W Londynie lider wagi – bank HSBC – skupia wokół siebie obecnie 9,84% portfela, a łączny udział dwóch największych komponentów (wraz z AstraZenecą) minimalnie przekracza 18,3%.

Na drugim biegunie sytuują się indeksy charakteryzujące się bardzo wysoką lub wręcz ekstremalną koncentracją. Najbardziej wyrazistym przykładem jest węgierski indeks BUX, stanowiący podręcznikową anomalię oligopolistyczną. OTP Bank samodzielnie kontroluje tam aż 44,58% całkowitej wagi benchmarku, a wraz z koncernem paliwowym MOL (22,08%) udział dwóch największych spółek sięga astronomicznego poziomu 66,66%.

WIG20 w europejskim kontekście

Pomiędzy tymi skrajnościami plasuje się szeroka grupa rynków o podwyższonej i wysokie koncentracji, do której należy polski WIG20 obok indeksów takich jak niemiecki DAX, holenderski AEX, włoski FTSE MIB, hiszpański IBEX 35, szwajcarski SMI oraz austriacki ATX. W polskim WIG20 akcje spółek Orlenu oraz PKO BP mają po 15% udziału każda, generując łączny udział na poziomie 30,00%.

Zbliżony poziom koncentracji wykazuje holenderski AEX, gdzie półprzewodnikowy gigant ASML (16,9%) tworzy z koncernem Shell (14,8%) układ skupiający 31,7% portfela. Z kolei w szwajcarskim SMI, farmaceutyczny duopol Roche (18,28%) i Novartis (16,48%) skupia 34,76% wagi, a w austriackim ATX z dominującym Erste Group Bank (19,7%) oraz Bawag Group (15,2%), skumulowany udział liderów wynosi 34,9% wagi indeksu.

Przyczyny koncentracji

Na poziom koncentracji indeksów wpływają przede wszystkim trzy czynniki. Wielkość i struktura rynku rozumiana jako liczba spółek wchodzących w skład indeksu. Ma ona znaczenie, ale nie przesądza o poziomie koncentracji, stanowi jednak punkt wyjścia dla metodologii indeksu.

Po drugie ważna jest struktura sektorowa gospodarki. Na rynkach, na których dominują banki, przedsiębiorstwa energetyczne lub spółki surowcowe, indeksy mogą wykazywać podwyższoną ekspozycję na określone czynniki makroekonomiczne. Po trzecie decydujący wpływ mają z góry narzucone limity wagowe.

Limity i ich wpływ

Warto podkreślić, że limity nie eliminują koncentracji. Ograniczają jedynie udział największego emitenta, pozostawiając możliwość znacznego skumulowania wag w kilku największych przedsiębiorstwach. Przykładowo WIG20, DAX, OMXS30 stosują limit 15% dla pojedynczej spółki, natomiast w szwajcarskim SMI obowiązuje limit 18%.

Wzrost popularności funduszy ETF opartych na replikacji indeksu gwarantuje spółce ciągły, bezrefleksyjny popyt. Każdy napływ środków do funduszu indeksowego oznacza automatyczny zakup akcji lidera. Z drugiej jednak strony nie wolno zapomnieć, że każdy kij ma dwa końce. Notowania dominującej spółki w coraz większym stopniu odzwierciedlają makroekonomiczne przepływy kapitału.

Orlen
PKN
PKO BP
PKO
WIG20
WIG20
DAX
DAX
ASML
ASML
Z.ai
Article written by AI
Z.ai GLM-4.5-FlashFree
Free AI articles150 of 150
No limit after signing in with Telegram