Wizje końca świata sprzed 500 lat. Zawartość tajemniczej księgi zadziwia ekspertów
10 grudnia w londyńskim domu aukcyjnym Christie's zostanie wystawiona na sprzedaż unikalna „Księga Cudów” z XVI wieku, której wartość szacuje się na 700 tys. do miliona funtów.
Rękopis powstał w połowie XVI wieku w Augsburgu i zawiera 167 ilustracji przedstawiających apokaliptyczne wizje, niezwykłe zjawiska na niebie oraz ekstremalne wydarzenia pogodowe. Do dziś zachował się tylko jeden znany egzemplarz księgi, a badacze wciąż nie ustalili, w jakim celu została stworzona.
Przez blisko pięć stuleci „Księga Cudów” pozostawała nieznana badaczom. Odkryto ją dopiero niespełna 20 lat temu w bibliotece niewielkiego barokowego zamku w południowych Niemczech.
Historia rękopisu
W 2008 roku rękopis wystawiono na sprzedaż wraz z wyposażeniem zamku. Został wówczas sprzedany za nieco ponad 100 tys. funtów. Niedługo później trafił do prywatnej kolekcji Mickey'ego Cartina, jednego z największych kolekcjonerów sztuki współczesnej w amerykańskim stanie Connecticut.
Niemieckie księgi cudów pełniły funkcję sensacyjnych mediów masowych swoich czasów
Zagadki ilustracji
Wśród 167 ilustracji znajdują się obrazy niezwykłych zjawisk, które przed wiekami budziły strach i były interpretowane jako zapowiedź nadchodzących katastrof. Jedna ze scen ukazuje pięć słońc widocznych nad Lipskiem w 1551 roku, inna przedstawia krwawy deszcz, który miał spaść na Rzym w 1456 roku.
Kolejna, datowana na 1552 rok, obrazuje potężne gradobicie w holenderskim mieście Dordrecht. W księdze przedstawiono również plagę szarańczy, która w 1527 roku miała dotrzeć do Polski, oraz powódź z 1230 roku, kiedy wody Morza Północnego zalały wybrzeże Fryzji.
Naukowe wyjaśnienia
Wiele przedstawionych w księdze wydarzeń można dziś wyjaśnić naukowo. Pięć słońc nad Lipskiem najprawdopodobniej było efektem zjawiska optycznego nazywanego słońcem pobocznym. Z kolei „krwawy deszcz” może występować, gdy duże ilości czerwonego pyłu z Sahary mieszają się z kroplami deszczu.
– To naprawdę fascynujące. Księga pozwala zobaczyć, jak Europejczycy radzili sobie z wizją zbliżającego się końca świata, niepewnością polityczną oraz ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi – stwierdził Donadoni.
Współczesne znaczenie
Ekspert porównał przeglądanie stron księgi do współczesnego zjawiska określanego jako doomscrolling. – Myślę, że mogło to trochę przypominać XVI-wieczną wersję doomscrollingu – ocenił. Niektóre ilustracje, wykonane akwarelą i gwaszem, mają charakter niemal surrealistyczny.
– Gdyby nie niewielkie podpisy, które są oczywiście zapisane XVI-wieczną niemczyzną, niektóre z tych ilustracji wyglądałyby niezwykle współcześnie. To naprawdę oszałamiające – powiedział Donadoni.
– To coś więcej. Ta księga przemawia do nas, do naszego pokolenia – podsumował Tillu-Holger Borchert, dyrektor Muzeum Suermondt-Ludwig w Akwizgranie.