
AI rozbiera dzieci, instytucje zawodzą. Alarmujące wnioski raportu
Raport Fundacji Półtorej Minuty ujawnia, że seksualizujące deepfake'i stają się poważnym problemem wśród polskich dzieci, a reakcje szkół i organów ścigania są niewystarczające.
Seksualizujące deepfake'i stają się coraz poważniejszym problemem wśród dzieci i młodzieży, a reakcje szkół i organów ścigania często okazują się niewystarczające – wynika z raportu Fundacji Półtorej Minuty. Tymczasem w Polsce trwa dyskusja o ochronie najmłodszych w internecie.
Zdjęcie z klasowej wycieczki, szkolnych zawodów albo wakacji z rodzicami może stać się narzędziem przemocy. Dzięki sztucznej inteligencji osoby bez zaawansowanej wiedzy informatycznej czy umiejętności graficznych mogą przerabiać fotografie dzieci, tworząc fałszywe (niekiedy nagie) materiały, które potem trafiają do rówieśników i internetowych grup.
Choć obrazy są fikcyjne, upokorzenie, strach i poczucie zagrożenia towarzyszące ich rozpowszechnianiu są jak najbardziej rzeczywiste, a skuteczność pomocy często zależy od często opieszałej reakcji dorosłych i instytucji. Najnowszy raport Fundacji Półtorej Minuty uwidacznia rosnący problem polskich szkół.
Przemoc w szkole
W analizowanych przez fundację przypadkach to właśnie środowisko szkolne okazało się jednym z głównych miejsc występowania problemu. Spośród 24 spraw dotyczących seksualizowania wizerunku dziecka aż 21 było związanych ze szkołą. Z kolei w 17 z 26 przypadków, w których pokrzywdzonymi były wyłącznie dzieci, sprawcami okazali się nieletni – często koledzy z klasy lub tej samej placówki.
Ich ofiarami padają przede wszystkim dziewczęta, choć zagrożenie obejmuje również chłopców, szczególnie w przypadku intymnego szantażu. Przerobione fotografie rozpowszechniano za pośrednictwem komunikatorów i platform społecznościowych, m.in. Snapchata, Discorda, Telegrama czy WhatsAppa.
Alarmujące dane
Skalę zjawiska ilustrują dane przywołane przez autorów. Polski zespół Dyżurnet.pl przeanalizował w 2025 r. 250 materiałów przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci (CASM), które zostały wytworzone lub przetworzone cyfrowo – wobec 88 rok wcześniej. Jednocześnie liczba odnotowanych przypadków wymuszeń seksualnych wobec małoletnich wzrosła z 17 do 63.
Jeszcze wyraźniejszy wzrost zaobserwowała brytyjska Internet Watch Foundation. Liczba wykrytych przez organizację filmów zwiększyła się z 13 w 2024 r. do 3443 w 2025 r – jest to 264-krotny wzrost. Rzeczywista liczba przypadków może być oczywiście znacznie większa, wiele dzieci ukrywa bowiem podobne doświadczenia przed dorosłymi.
Bagatelizacja problemu
Autorzy raportu zwracają szczególną uwagę na reakcje policji, prokuratury i szkół. Wśród 26 analizowanych spraw dotyczących wyłącznie małoletnich skutecznie zareagowano w sześciu przypadkach. W jedenastu działania przyniosły częściowy rezultat, cztery reakcje oceniono jako nieskuteczne, a pięć postępowań pozostawało w toku.
Gdy ofiarą jest polityk albo znana osoba, państwo potrafi działać szybko: NASK zgłosił platformom w 2025 r. ponad 46 tys. materiałów dezinformacyjnych. Gdy ofiarą jest czternastolatka, sprawa staje się „żartem”.
Jednym z najbardziej wymownych przykładów jest sprawa czternastolatki z Mazowsza. Jej przerobione zdjęcie pojawiło się na instagramowym profilu szkoły wraz z sugestią udostępnienia nagich fotografii dziewczynki. Pomimo zgłoszeń ze strony rodziny, szkoły i Urzędu Ochrony Danych Osobowych, postępowanie początkowo zakończyło się odmową jego wszczęcia.
Po interwencji prezesa UODO sprawę ponownie podjęto, a następnie… umorzono. W ocenie organów ścigania zdarzenie miało charakter nastoletniego żartu. Autorzy raportu zwracają uwagę na bagatelizowanie krzywdy dziecka.
Reakcja państwa
Ustalenia fundacji wpisują się w szerszą debatę o bezpieczeństwie najmłodszych w internecie, która w ostatnich dniach ponownie nabrała tempa. 12 listopada Ministerstwo Cyfryzacji opublikowało „Czarną księgę młodych ofiar platform cyfrowych w Polsce”. Zebrane w niej badania pokazują, że cyberprzemocy doświadczyło 39 proc. polskich nastolatków, a 47 proc. pokrzywdzonych uczniów zachowało swoje doświadczenia dla siebie, pozostając biernymi wobec sytuacji.
Dzień później, 13 listopada, prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę przewidującą nowe procedury ograniczania dostępu do nielegalnych materiałów. Powołał się na zbyt szerokie uprawnienia administracji do blokowania treści, wskazując na potrzebę ochrony wolności słowa. Według prezydenta, decyzje dotyczące legalności publikacji powinny pozostawać w gestii niezależnych sądów.
Równolegle trwają prace nad rozwiązaniami dotyczącymi samych sprawców. Do Sejmu wpłynął poselski projekt nowelizacji Kodeksu karnego, którego pierwsze czytanie zaplanowano podczas posiedzenia rozpoczynającego się 17 listopada. Projekt zakłada rozszerzenie i doprecyzowanie odpowiedzialności karnej za wykorzystywanie technik cyfrowych (w tym sztucznej inteligencji) do tworzenia materiałów pornograficznych.
Fundacja Półtorej Minuty rekomenduje zmiany na poziomie instytucji, które można wprowadzić niezależnie od procesu legislacyjnego – przede wszystkim jasne procedury dla szkół, odpowiednie przygotowanie policjantów i prokuratorów oraz skuteczniejsze zabezpieczanie dowodów cyfrowych.