"To zbrodnia wojenna"? Wątpliwoci wokół nagrania z "egzekucji"
Nagranie przedstawiające rzekomą egzekucję kobiety przez ukraińskich żołnierzy okazało się inscenizacją rosyjskiej propagandy, rozpowszechnianą od ponad roku.
Na okupowanych przez Rosję terytoriach Ukrainy faktycznie dochodzi do prześladowań ludności cywilnej, w tym dzieci i ich rodzin. Ukraiński rzecznik praw człowieka Dmytro Łubineć poinformował o zatrzymywaniu rodziców dzieci, które odmawiały śpiewania rosyjskiego hymnu, a także o stosowaniu wobec nich tortur. W zupełnie innym świetle, tym razem ukraińskich żołnierzy, przedstawia nagranie rozpowszechniane w sieci.
Na filmie widać kobietę ubraną w szarą bluzę i czarne spodnie lub getry, stojącą w płytkim dole, w którym leżą już dwa ciała - po mundurach można wnioskować, że to żołnierze. Kobieta ma ciemne włosy i ręce związane z przodu. Na krawędzi dołu stoi uzbrojony mężczyzna w mundurze, na prawym ramieniu ma ukraińską flagę, a na ramionach i kolanach niebieską taśmę. Jego twarz pozostaje niewidoczna.
Jeden z anglojęzycznych wpisów z tym nagraniem na platformie X zyskał 4,4 mln wyświetleń. Jego autor przekonuje, że „egzekucji” na kobiecie mieli dokonać „ukraińscy żołnierze z batalionu Azow”. Przekaz szybko dotarł do polskich użytkowników, którzy komentowali: „Widzieliście coś takiego? Ta brutalność jest odrażająca i pokazuje całkowitą dehumanizację”.
Fałszywy film
Nie wszyscy jednak uwierzyli w przedstawioną wersję wydarzeń. „Skąd wiadomo że to prawda?” - pytali niektórzy internauci. Część wprost stwierdzała, że to fake news, „ściema i ruska propaganda”. Sprawdzenie wykazało, że nagranie krąży w sieci od ponad roku. W maju 2025 roku zwrócili na nie uwagę dziennikarze redakcji VoxUkraine, umieszczając je w analizie poświęconej sposobom dyskredytowania ukraińskiego wojska przez rosyjską propagandę.
Nagranie zestawiono z innym filmem, na którym jakoby ukraińscy żołnierze spuszczają do studni kobietę ze związanymi rękami. W ocenie VoxUkraine kobiety widoczne na obu nagraniach są do siebie podobne: mają ten sam głos i noszą podobne ubrania. Nie udało się jednak potwierdzić, czy to ta sama osoba.
Źródłem nagrania jest rosyjskojęzyczny kanał na Telegramie FRONTovye Zametki, prowadzony przez propagandowy portal News Front. Redakcja VoxUkraine przestrzega przed podobnymi nagraniami i wymienia cechy charakterystyczne dla inscenizowanych materiałów rosyjskiej propagandy. Wśród nich są m.in. odgrywanie ról żołnierzy i ich „ofiar”, nieprawidłowe oznaczenia na mundurach lub ich brak, a także kadrowanie ujęć w sposób uniemożliwiający ustalenie tożsamości uczestników.
Inscenizacja propagandowa
W analizowanym nagraniu widać część tych cech. W momencie „egzekucji” użyto kadru, w którym nie było widać strzału. Na ciele kobiety brak śladów krwi lub śladu po strzale. Na podstawie filmu nie można ustalić, gdzie i kiedy doszło do przedstawionej sytuacji ani kim są jej uczestnicy.
Krążące nagranie nosi znamiona inscenizacji: nie widać twarzy, nie da się ustalić czasu ani miejsca nagrania, na mundurach żołnierzy brakuje oznaczeń jednostki, a osoby widoczne na nagraniu mówią i poruszają się w nienaturalny sposób
Na początku listopada przed nagraniem przestrzegało ukraińskie Centrum Przeciwdziałania Dezinformacji, oznaczając je jako fałszywe. Według instytucji analiza aktywności wokół nagrania wykazała również oznaki sztucznego zawyżania liczby wyświetleń wpisów, w których je publikowano.
„Tworzenie zainscenizowanych filmów i sztuczne zwiększanie ich zasięgu to powszechna taktyka stosowana przez rosyjską propagandę w celu zdyskredytowania Sił Obronnych Ukrainy” - wyjaśnia Centrum. Tego rodzaju materiały mają przedstawiać ukraińskich żołnierzy jako sprawców przemocy wobec cywilów i podważać zaufanie do Sił Zbrojnych Ukrainy.