RPO punktuje system kaucyjny. Automaty za daleko, problemy ze zwrotem butelek
Sylwia Gregorczyk-Abram, rzecznik praw obywatelskich, wystosowała do Ministerstwa Klimatu i Środowiska pismo w sprawie problemów z funkcjonującym od października 2025 roku systemem kaucyjnym.
Rzecznik Praw Obywatelskich Sylwia Gregorczyk-Abram skierowała do Ministerstwa Klimatu i Środowiska pismo, w którym pyta o funkcjonowanie systemu kaucyjnego. System, choć teoretycznie działa od 1 października 2025 roku, wciąż sprawia wiele trudności dla konsumentów. MKiŚ wskazuje, że w całym kraju działa 64 tys. punktów zwrotu, jednak RPO podkreśla, że ta liczba nie rozwiązuje problemów.
Trudny dostęp
Gregorczyk-Abram wskazuje na iluzję powszechnego dostępu do systemu kaucyjnego. Wysoka liczba punktów zbiórek nie rozwiązuje problemu, konieczne jest ich dostosowanie do możliwości ruchowych i sensorycznych osób z niepełnosprawnościami oraz starszych. Raporty przywoływane przez RPO wskazują, że bariery w dostępie do punktów zbiórki mają charakter systemowy, a nie jedynie punktowy.
O rzeczywistej dostępności systemu decyduje bowiem możliwość bezproblemowego przejścia obywateli przez cały proces zwrotu opakowania i odzyskania kaucji, co jak wnioskuję na podstawie napływających skarg od obywateli – pozostawia obecnie wiele do życzenia
Problemy na wsi
Najtrudniej zwrócić opakowanie ze znaczkiem kaucji na wsi. Obowiązek pobierania kaucji ciąży na każdym sprzedawcy, ale zwroty muszą przyjmować tylko sklepy o powierzchni przekraczającej 200 mkw. Mniejsze placówki mogą dobrowolnie przystąpić do programu. W małych miejscowościach, gdzie handel opiera się na mniejszych sklepach, mieszkańcy mogą kupić napój objęty systemem, ale nie mieć możliwości zwrotu opakowania w miejscu zakupu.
Bony i awarie
Konsumenci skarżą się na zakaz zgniatania butelek, co wymaga gromadzenia worków z zajmującymi dużo miejsca opakowaniami. Problematyczna jest również sprawa bonów i ich krótkiego terminu ważności (zazwyczaj miesiąc). MKiŚ zapowiedziało wydłużenie tego okresu. RPO wskazuje, że konieczność udania się do kasy sklepu w celu wymiany bonu na gotówkę zniechęca konsumentów do uczestnictwa w systemie.
RPO alarmuje, że konsumenci nie wiedzą, co robić w przypadku awarii automatu. Zgodnie z przepisami, sklep powinien zapewnić możliwość przyjęcia opakowania w sposób tradycyjny, ale w praktyce personel często odmawia. Konsument jest zmuszony podróżować do innego sklepu. Dodatkowo, Polacy nie wiedzą, jak i do koga zgłaszać niewywiązywanie się sklepów z obowiązków.