Zdjęcia grobów w Rosji. Putin wysłał FSB na cmentarze
Rosyjskie władze karają osoby dokumentujące wojskowe groby, a funkcjonariusze FSB patrolują cmentarze w poszukiwaniu takich osób.
Rosyjskie władze ograniczają dostęp do danych o stratach armii w Ukrainie i karzą osoby, które dokumentują wojskowe groby. Jak podał portal Politico, za fotografowanie nagrobków grożą wieloletnie wyroki, a cmentarze patrolują funkcjonariusze FSB.
We wrześniu sąd w Jarosławiu skazał mężczyznę na 14 lat kolonii karnej za fotografowanie nagrobków żołnierzy poległych w Ukrainie. Rosja od września 2022 r. nie podała oficjalnej aktualizacji liczby zabitych wojskowych.
Projekt „Russia 200” potwierdził nazwiska blisko 283 tys. rosyjskich żołnierzy, którzy zginęli w wojnie. Brytyjskie i holenderskie służby oceniają rosyjskie straty na ponad pół miliona osób.
Kontrola informacji
Rosyjskie władze od lata prowadzą zamknięte postępowania przeciwko osobom, które próbują ustalać skalę strat. Według doniesień cytowanych przez Politico aresztowano już kilkadziesiąt osób. Śledczy zarzucają im współpracę z ukraińskim wywiadem.
Zdaniem Jana C. Behrendsa z niemieckiego Centrum Historii Współczesnej im. Leibniza rosnąca liczba grobów jest dla Kremla problemem politycznym.
Tajemnica państwowa
Oficjalne dane rosyjskiego Ministerstwa Obrony od dawna nie odpowiadają szacunkom niezależnych badaczy. Resort po raz ostatni podał liczbę poległych we wrześniu 2022 r., informując o 5937 zabitych. W kwietniu 2024 r. rosyjskie władze przypomniały, że informacje o stratach wojskowych są „tajemnicą państwową”.
Kreml ograniczył także dostęp do danych cywilnych, które mogły pomóc w analizie liczby zgonów. Rosyjski urząd statystyczny Rosstat zablokował informacje dotyczące śmiertelności.
Rosyjskie niezależne media i aktywiści szukają innych sposobów weryfikowania danych. Projekt „Russia 200”, prowadzony przez portal Mediazona oraz rosyjską sekcję BBC, potwierdził na podstawie otwartych źródeł nazwiska blisko 283 tys. żołnierzy zabitych w Ukrainie.
Ukrywanie strat
Wyższe szacunki przedstawiają służby wywiadowcze Wielkiej Brytanii i Holandii. Według ich ocen rosyjskie straty przekroczyły pół miliona osób. Wołodymyr Zełenski informował natomiast w lipcu, że w wojnie zginęło 700 tys. rosyjskich wojskowych.
Nawet ostrożniejsze wyliczenia wskazują na większe koszty ludzkie niż te, które Związek Radziecki poniósł podczas trwającej niemal dekadę wojny w Afganistanie w latach 1979-89. W obu konfliktach władze próbowały ograniczać możliwość publicznego dokumentowania śmierci żołnierzy.
Prof. Jeff Jones z amerykańskiego Uniwersytetu Karoliny Północnej przypomniał, że także podczas wojny w Afganistanie Kreml kontrolował informacje o poległych. Rodzinom zakazywano umieszczania na nagrobkach informacji o śmierci na froncie.
Ekspercy oceniają, że ukrywanie strat ma również znaczenie dla rosyjskiej rekrutacji. Rosyjski analityk wojskowy Jan Matwieew wskazał, że ujawnienie warunków służby mogłoby utrudnić pozyskiwanie kolejnych żołnierzy. Portal Politico ocenił również, że kontrola informacji ma służyć pokazywaniu siły zagranicznym odbiorcom, w tym administracji Donalda Trumpa.