
Polskie firmy szybko rosną, ale wciąż niewiele mają za granicą. Wyjaśniamy, dlaczego to się zmieni - pb.pl
Polskie firmy gromadzą coraz więcej zagranicznych aktywów, przekraczając historyczne poziomy inwestycji bezpośrednich. To zmiana, która następuje w momencie wyczerpania potencjału wzrostu poprzez eksport.
Polska inwestuje za granicą bardzo mało jak na swój poziom rozwoju, ale ta sytuacja powoli się zmienia. Nasze firmy mają coraz większe możliwości, a jednocześnie wyczerpał się potencjał wzrostu poprzez eksport. Wchodzimy w erę ekspansji kapitałowej, która pozwoli polskim przedsiębiorstwom na silniejsze zaznaczenie swojej obecności na światowym rynku.
Wchodzimy na rynek niemiecki jako doświadczony partner. Wnosimy zaawansowaną technologię i przewagę konkurencyjną, a jednocześnie pozyskujemy kompetencje, których potrzebujemy [...]. Ciężko pracujemy i mamy wysokie ambicje
Niewykorzystany potencjał
W latach 2010-24 wartość aktywów przedsiębiorstw działających w polskiej gospodarce zwiększyła się z 2,1 do 4,8 bln zł, a kapitałów własnych z 1,1 do 2,3 bln zł. Nominalnie obie wartości wzrosły ponaddwukrotnie, a po uwzględnieniu inflacji odpowiednio o 37 i 28 proc. Te 4,8 bln zł to ponad 130 proc. PKB.
Tymczasem zakumulowane aktywa zagraniczne w posiadaniu polskich podmiotów odpowiadają zaledwie za 4,5 proc. PKB. Dla porównania, na Węgrzech wskaźnik wynosi 22,8 proc., a w Czechach 24,3 proc. Model statystyczny wskazuje, że dla Polski poziom inwestycji zagranicznych powinien wynosić około 19 proc. PKB.
Korzyści z ekspansji
Ekspansja za granicą przynosi wiele korzyści: większy rynek, efekty skali, budowa marki czy dywersyfikacja ryzyka. Jednak szczególnie istotna jest możliwość wyższych marży i większej części wartości dodanej, która trafia do krajowego właściciela.
Gdy firma ma własny serwis, dystrybucję i technologie, w mniejszym stopniu musi dzielić się marżą z pośrednikami. Im więcej elementów łańcucha wartości kontroluje, tym większą część wypracowanej wartości zachowuje dla siebie.
Nowa era polskich firm
W latach 2013-19 wartość zagranicznych aktywów z tytułu inwestycji bezpośrednich zmniejszała się średnio o 0,6 proc. rocznie. W latach 2019-24 rosła już przeciętnie o 9,4 proc. Liczba transgranicznych fuzji i przejęć w 2025 r. wyniosła 26, osiągając najwyższy poziom od 2009 r.
Jednocześnie średnie tempo wzrostu realnego eksportu obniżyło się z około 7 proc. rocznie w latach 2013-19 do 4,8 proc. w latach 2019-24. Firmy zaczęły szukać nowych źródeł wzrostu: własnej dystrybucji, marek, technologii i produkcji za granicą.
W erze wojen handlowych i protekcjonizmu tradycyjny model oparty na eksporcie staje się mniej efektywny. Polskie firmy, zgromadziwszy już znaczące zasoby kapitałowe, decydują się na ekspansję kapitałową, aby zapewnić sobie trwałą pozycję na rynkach zagranicznych.