
Niewykorzystana szansa. Mogliśmy być bogatsi o 33 mld zł rocznie - Interia Biznes
Polskie banki coraz częściej inwestują w obligacje i bony pieniężne zamiast finansować przedsiębiorstwa, co ogranicza potencjał wzrostu gospodarczy kraju.
Polska znajduje się na 21. miejscu na świecie pod względem wielkości gospodarki, a jej PKB w 2025 roku wyniósł 1,04 biliona dolarów. Analitycy z globalnej sieci PwC wskazują jednak, że polski sektor bankowy nie wspiera w pełni tego rozwoju.
W latach 1992–2005 Polska odnotowywała średnioroczny wzrost PKB na poziomie 4 proc., podczas gdy w krajach OECD wynosił on 2,1 proc. W 2025 roku gospodarka polska wypracowała wartość PKB o 1,06 biliona dolarów, zaledwie o włos wyprzedzając Szwajcarię.
Tymczasem banki nie tylko nie nadążają za wzrostem gospodarki, ale pozostają w tyle. W 2018 roku ich zaangażowanie w finansowanie przedsiębiorstw wynosiło 373 mld zł, co stanowiło 19,6 proc. ich całych aktywów. W 2025 roku wartość kredytów dla firm wzrosła do 464 mld zł, ale stanowiła już tylko 12,1 proc. aktywów.
Warto zauważyć, że w tym samym czasie nominalne PKB zwiększyło się od 2018 do 2025 roku o 82 proc., podczas gdy wartość kredytów dla przedsiębiorstw wzrosła tylko o 24 proc. Analitycy wskazują na gospodarkę opartą na konsumpcji, a w mniejszym stopniu na inwestycjach.
Michał Kurowski, dyrektor Strategy& Polska, podkreśla, że ta sytuacja sprawia, że polskie banki będą miały coraz mniejszy udział we wzroście gospodarki.
„Finansujemy coraz mniej polskie przedsiębiorstwa”
Zyski z papierów dłużnych
Banki znacząco zwiększyły swoje zyski dzięki emisji i zakupowi bonów pieniężnych NBP. W 2025 roku średni dzienny poziom emisji wyniósł 354,4 mld zł, a średnia stopa oprocentowania bonów wyniosła 4,88 proc. Zakup bonów NBP przyniósł bankom ponad 17 mld zł przychodów, od których nie płacą podatku od aktywów.
Dodatkowo banki zarabiają na oprocentowaniu rezerwy obowiązkowej, która w 2025 roku wyniosła nieco ponad 82 mld zł.
Drugi istotny źródło zysków to obligacje skarbowe, w których banki lawinowo zwiększają swoje zaangażowanie. Obecnie stanowią one ponad jedną czwartą aktywów banków i są największe w całej OECD.
W 2025 roku średnia rentowność obligacji 10-letnich wynosiła 5,5–5,6 proc., podczas gdy średnie oprocentowanie kredytu wynosiło 7,6 proc. Banki zarabiały na kredycie lepiej, ale musiały się nad nim napracować. Najlepiej jednak zarabiały na kredycie konsumenckim.
Według raportu Warszawskiego Instytutu Bankowości, w I połowie 2026 roku banki miały 16,8 mld zł przychodów odsetkowych z papierów dłużnych, a z kredytów – 37,1 mld zł. Przychody z kredytów zmniejszyły się w porównaniu do I połowy 2025 roku o ponad 10 proc., a przychody z papierów dłużnych wzrosły o 5,33 proc.
Strata potencjału PKB
Analiza PwC pokazuje, że gdyby banki utrzymały poziom finansowania przedsiębiorstw z 2018 roku, średnioroczne tempo wzrostu PKB w Polsce byłoby wyższe o 1,05 proc. Dzięki temu gospodarka wytwarzałaby co roku większą wartość o około 33 mld zł.
„Gdyby poziom aktywów bankowych zaangażowanych w gospodarkę nie spadł od 2018 roku, dałoby to nam o 1 punkt procentowy PKB średniorocznie”
Jednym z powodów spadku zaangażowania jest wprowadzony w 2016 roku podatek bankowy, który sprawił, że kredyt był droższy. Również przedsiębiorstwa przez minioną dekadę nie inwestowały i nie zgłaszały popytu na kredyt. Co dziesiąta polska firma miała ograniczony dostęp do finansowania, czyli dwa razy więcej niż we Włoszech czy Niemczech.
W ostatnich dwóch kwartałach kredyt dla gospodarki mocno ruszył, a czołowe instytucje odnotowały dwucyfrowe wzrosty. W III kwartale 2026 roku po raz pierwszy od dekady kredyt dla firm wzrósł bardziej niż nominalny PKB. Przewiduje się, że ten trend utrzyma się w przyszłości, prawdopodobnie także w 2028 roku.
Kredyt polskich banków może jednak pokryć zaledwie ułamek potrzeb inwestycyjnych polskiej gospodarki. Potrzeby te wynoszą blisko 7 bilionów zł do 2040 roku i są 13 razy większe niż możliwości finansowania przez cały polski sektor bankowy.