Zmiany w NATO. Sojusz rezygnuje ze szczytu w Albanii w 2027 roku
Sojusz Północnoatlantycki nie zorganizuje w 2027 roku szczytu przywódców w Albanii, choć Tirana została wcześniej wskazana jako gospodarz. Sekretarz generalny NATO Mark Rutte potwierdził, że decyzja o odwołaniu spotkania zapadła w obliczu napięć dotyczących wydatków obronnych i wojny w Ukrainie.
Przywódcy NATO nie uzgodnili terminu kolejnego szczytu, choć Albania pozostaje kandydatem na gospodarza w 2028 roku. Sekretarz generalny NATO Mark Rutte zaznaczył, że szczyty są organizowane wtedy, gdy są potrzebne, podczas gdy w ostatnich latach odbywały się rokrocznie.
Sojusz ogranicza również liczbę spotkań ministerialnych. Spotkanie ministrów obrony, zwykle organizowane w październiku, nie odbyło się w tym roku i nie jest zaplanowane na październik 2027 roku. Ministrowie spraw zagranicznych mają natomiast spotkać się w przyszłym roku raz, zamiast dwóch razy.
AP przypomina, że amerykański sekretarz obrony Pete Hegseth i sekretarz stanu Marco Rubio opuścili lub nie uczestniczyli w końcu w spotkaniach Sojuszu. Hegseth podczas narad krytykował europejskich sojuszników i Kanadę.
Wątpliwości dotyczące wydatków Albanii
Albanię wskazano jako gospodarza szczytu w 2025 roku, ale jej nazwa zniknęła z deklaracji po lipcowym spotkaniu. Według AP część sojuszników uważa, że Tirana wydaje zbyt mało na obronność i niechętnie widziała przyznanie jej organizacji najważniejszego wydarzenia NATO.
Prognozy wskazują, że Albania przeznaczy w tym roku na obronność 2,15 proc. PKB. Cel Sojuszu na 2035 rok to 3,5 proc. PKB na podstawowe zdolności obronne oraz 1,5 proc. na infrastrukturę związaną z obronnością. AP zaznacza, że Albania nie należy do państw osiągających najsłabsze wyniki. Gorzej wypadają m.in. Hiszpania, Belgia i Słowenia.
Organizacja szczytów pochłania miliony dolarów. Przygotowanie szczytu w Hadze w 2025 roku zajęło Holandii około roku i kosztowało blisko 100 mln dolarów. Decyzja w sprawie Albanii musiałaby zapaść do października, by kraj zdążył przygotować wydarzenie na 2027 rok.
Podczas tegorocznego spotkania w Ankarze Turcja przystosowała wojskowe lotnisko dla delegacji i skierowała do ochrony dziesiątki tysięcy funkcjonariuszy. Część stolicy zamknięto. Rutte powiedział AP, że zgromadzenie 32 państw NATO i partnerów, m.in. Japonii, Korei Południowej, Australii i Nowej Zelandii, jest kosztowne.
Zapytany, czy szczyty są warte tych nakładów, odpowiedział twierdząco.
AP opisuje napięcia towarzyszące ostatniemu szczytowi. Donald Trump ponownie poruszył kwestię przejęcia kontroli nad Grenlandią, autonomicznym terytorium Danii, oraz zarzucał sojusznikom brak „lojalności” i wsparcia dla działań USA przeciwko Iranowi.
Szczyty mają pokazywać jedność Sojuszu i odstraszać przeciwników. Europejscy członkowie NATO obawiają się, że Rosja może chcieć sprawdzić jego spójność. W Ankarze Rutte zorganizował prezentację przemysłu obronnego, by pokazać Trumpowi skalę wydatków sojuszników na zbrojenia.
Ekspert cytowany przez AP, David Cattler z Center for European Policy Analysis i były wysoki rangą urzędnik wywiadu NATO, ocenił, że po ustaleniu nowych celów wydatkowych i wojskowych kolejny szczyt może nie być potrzebny. Jego zdaniem przerwa mogłaby potrwać dwa lub trzy lata. W sytuacji kryzysowej możliwe są konsultacje zdalne: w lutym 2022 roku, po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji na Ukrainę, NATO przeprowadziło pierwszy w historii wirtualny szczyt.
Powiązane
