Orki mają więcej neuronów. Dlaczego to my rządzimy?
Mózg Einsteina był mniejszy od przeciętnego, kaszalot ma większy od naszego, a orki mają więcej neuronów. Mimo to cywilizację zbudował człowiek.
W programie „Didaskalia” dr Paweł Boguszewski z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN tłumaczy, co naprawdę czyni nasz mózg wyjątkowym i czego nauka wciąż o nim nie wie. Wielkość mózgu prawie nie wpływa na inteligencję. Według badań wyjaśnia ok. 6 proc. różnic, a mózg Einsteina ważył ok. 1200 g, czyli mniej niż przeciętny.
Starzenie mózgu da się spowolnić, ale nie suplementami. Liczą się sen, dieta, różnorodny wysiłek umysłowy i kontakt z ludźmi. Samotność przyspiesza demencję. Nauka wciąż nie wie, czym jest świadomość. Dr Boguszewski uważa ją za funkcję mózgu, która nie przetrwa jego śmierci.
Większy mózg nie równa się inteligencji
Czy większy mózg oznacza większą inteligencję? U ludzi nie. Badania pokazały, że rozmiar mózgu wyjaśnia ok. 6 proc. różnic w inteligencji. Przeciętny ludzki mózg waży ok. 1350-1400 g.
Znamy bardzo wiele przypadków ludzi o mniejszym mózgu, którzy byli wybitnymi jednostkami. Chociażby Albert Einstein. Miał mózg mniejszy niż przeciętnie, około 1200 g
Człowiek nie jest też rekordzistą. Największy mózg na Ziemi ma kaszalot, a orki mają więcej neuronów niż my, także w korze mózgowej. Mimo to wciąż po prostu pływają w oceanie.
Zdaniem naukowca o naszej przewadze zdecydowało połączenie kilku cech: niezbyt duży, ale dobrze połączony mózg, sprawne dłonie, którymi zmieniamy otoczenie i bardzo bogate życie społeczne. Liczy się nie sama liczba komórek, lecz to, jak sprawnie komunikują się ze sobą różne obszary mózgu.
Neurony i regeneracja
Przez dekady powtarzano, że mamy 100 mld neuronów. Brazylijska neuronaukowczyni Suzana Herculano-Houzel sprawdziła, skąd się ta liczba wzięła, i policzyła je nowoczesną metodą. Wyszło ok. 86 mld.
Śmiano się, że zgubiliśmy dwa rezusy
Rodzimy się z niemal wszystkimi neuronami, jakie będziemy mieć. Czy w dorosłym mózgu powstają nowe, wciąż nie wiadomo. Jeśli tak, to są tak nieliczne, że nie odbudują uszkodzeń. Tracimy za to dziesiątki tysięcy komórek nerwowych dziennie.
Aksolotl, płaz zachowujący przez całe życie formę larwalną, potrafi odbudować nawet połowę mózgu. Człowiek nie, bo nowe neurony, które nie wiedzą, jak się połączyć, mogłyby bardziej zaszkodzić niż pomóc.
Na starość nie ma superfoods
Nauka nie wie nawet, dlaczego się starzejemy. Geny wyznaczają granicę, u ludzi to ok. 120 lat, ale środowisko ma ogromny wpływ. Widać to po tym, jak w ostatnich dekadach wydłużyła się średnia długość życia.
Żadne suplementy, bo nie ma takich. Żadne superfoods, bo nie ma takich. Tylko to, co wiemy od setek lat: w zdrowym ciele zdrowy duch
Do utrzymania zdrowego mózgu potrzebna jest dobra dieta, sen, unikanie używek i nadmiernego stresu. Drugi filar to aktywny mózg - nie wystarczy samo sudoku, potrzebne są różnorodne wyzwania i kontakt z ludźmi.
Jednym z czynników przyspieszających demencję i chorobę Alzheimera jest samotność. Liczą się nawet drobiazgi, jak nowa droga z przystanku do domu. Rutyna uspokaja, ale zbyt duże poczucie bezpieczeństwa usypia mózg.
Szczury się śmieją
Sam dr Boguszewski bada zachowanie myszy i szczurów, szukając u nich objawów chorób takich jak parkinson, alzheimer czy autyzm. Szczury komunikują się w ultradźwiękach: 22 kHz to sygnał alarmowy, 50 kHz to dźwięk zadowolenia, pojawiający się choćby podczas zabawy.
Tak, wiem, to szokuje. Ale jeżeli się je gilgocze po brzuszkach, one się śmieją
Chce sprawdzić, czy u zwierząt da się dostrzec zalążki świadomości. Uważa, że badamy je za mało, a ostatnie lata pokazały, że uczyć się od siebie potrafią nawet trzmiele. Być może więc klucz do zagadki ludzkiego umysłu leży nie w nas, tylko w klatce ze śmiejącym się szczurem.
Powiązane
