Michał Jabłoński: Rewolucja AI w sądach sprawi, że będą pracować sprawniej
Michał Jabłoński, przewodniczący zespołu Komisji Kodyfikacyjnej, zapowiada opracowanie ram prawnych dla stosowania sztucznej inteligencji w polskim wymiarze sprawiedliwości.
Polskie sądy tkwią głęboko w erze papierowej, a ich cyfryzacja dopiero raczkuje. W takich warunkach Michał Jabłoński staje na czele zespołu, który ma opracować ramy prawne dla stosowania narzędzi sztucznej inteligencji w sądach i prokuraturze. Celem jest stworzenie przepisów, które uczynią korzystanie z AI legalnym, bezpiecznym i rzeczywiście wspierającym pracowników wymiaru sprawiedliwości.
Rewolucja w sądach
Jak podkreśla Jabłoński, mimo papierowego charakteru polskich sądów, uciekanie od sztucznej inteligencji byłoby ryzykowne. Przy obecnym obciążeniu pracą, pracownicy wymiaru sprawiedliwości mogliby zacząć korzystać z nieautoryzowanych narzędzi, tzw. Shadow AI, skracając sobie czynności. Zespół planuje rozpocząć od opracowania białej księgi zmian w prawie, co przełoży się na projekty legislacyjne dotyczące głównych ustaw sądowych.
Zastosowanie AI
Sztuczna inteligencja może pomagać sędziom w researchu, weryfikacji stanu prawnego i orzecznictwa oraz analizie stanu faktycznego. Jak zauważa Jabłoński, analiza sprawy zajmuje sędziom średnio dwie godziny, a AI może zrewolucjonizować i przyspieszyć tę pracę. Narzędzia AI świetnie nadają się również do tłumaczeń i transkrypcji rozpraw, które często są lepsze i dokładniejsze niż te robione przez człowieka.
Jednak w przypadku tłumaczeń uwierzytelnionych potrzebne są odpowiednie przepisy. Zdaniem Jabłońskiego, zautomatyzowanie czynności pomocniczych, takich jak tłumaczenia, jest konieczne, by radykalnie przyspieszyć pracę sądów.
Bezpieczeństwo i ryzyka
Głównym wyzwaniem jest ochrona wrażliwych danych oraz zapobieganie przypadkom, gdy wyroki są w pełni generowane przez AI. Kluczowe są odpowiednie zabezpieczenia prawne – zobowiązania dostawców do nietrenowania modeli na danych oraz zakaz retencji danych. W sprawach najbardziej wrażliwych planuje się wykorzystywanie modeli lokalnych, zainstalowanych na sądowych serwerze.
Jabłoński przyznaje, że ryzyko wydawania wyroków napisanych przez AI nie da się wyeliminować do zera, ale można je zniwelować do marginesu poprzez odpowiednie regulacje i edukację sędziów. Zespół będzie badać kwestię nowych deliktów dyscyplinarnych w przypadkach, gdy orzeczenia są dziełem sztucznej inteligencji, a nie sędziego.
Termin prac
Zespół nie ma jeszcze konkretnego terminu na przygotowanie projektu. Michał Jabłoński jako swój osobisty cel stawia sobie jednak opracowanie dokumentu w pierwszej połowie przyszłego roku. Prace mają objąć analizę obowiązującego stanu prawnego w kontekście rozporządzenia AI Act i RODO.
Powiązane
