Nowy podział Europy? Putin proponuje pokój, za który zapłaci Polska - pb.pl

Są takie tygodnie, kiedy historia wyraźnie przyspiesza. Wydarzenia w odległych od siebie stolicach zaczynają układać się w jedną opowieść, a decyzje podejmowane podczas pozornie niezwiązanych spotkań okazują się częściami tej samej politycznej rozgrywki.

W ostatnich dniach w Abu Zabi negocjowano zakończenie rosyjskiej wojny przeciw Ukrainie, w Moskwie Władimir Putin przyjmował amerykańskich wysłanników, w Dublinie europejscy przywódcy zabiegali o udział w rozmowach dotyczących przyszłości kontynentu, a w Waszyngtonie Donald Trump mierzył się z konsekwencjami wyborczej porażki.

W tym samym czasie Władysław Kosiniak-Kamysz rozmawiał w Pentagonie o nowej amerykańskiej bazie w Polsce. Łączy je pytanie, od którego może przez następne dziesięciolecia zależeć bezpieczeństwo Europy: czy zakończenie wojny w Ukrainie stanie się początkiem trwałego pokoju, czy ceną będzie przyznanie Rosji strefy wpływów na kontynencie?

Rosja chce zmienić zasady bezpieczeństwa

W grudniu 2021 r., na dwa miesiące przed pełnoskalową inwazją, Rosja przedstawiła Stanom Zjednoczonym i NATO projekty porozumień o bezpieczeństwie. Domagała się wykluczenia dalszego rozszerzania Sojuszu oraz ograniczenia rozmieszczania wojsk w państwach, które przystąpiły do niego po 27 maja 1997 r.

Polska weszła do NATO w 1999 r., państwa bałtyckie pięć lat później. Rosyjskie żądania oznaczałyby zatem stworzenie dwóch kategorii członków Sojuszu: korzystających z pełnych możliwości wspólnej obrony i tych, których bezpieczeństwo podlegałoby ograniczeniom uzgodnionym z Moskwą.

Nie trzeba usuwać Polski z NATO, aby osłabić jej bezpieczeństwo. Wystarczy ograniczyć obecność wojsk sojuszniczych, utrudnić dostarczanie posiłków i rozbudowę infrastruktury obronnej. Artykuł piąty pozostanie w traktacie, ale jego wojskowa skuteczność może zostać ograniczona.

Negocjacje w Abu Zabi

Po niemal pięciu latach pełnoskalowej wojny Moskwa wraca do podobnych postulatów. Według niepotwierdzonych doniesień niemieckiego „Bilda” rosyjscy przedstawiciele mieli domagać się nawet wyjścia Finlandii z NATO, zakazu utrzymywania baz sojuszniczych w państwach bałtyckich oraz daleko idących ustępstw Ukrainy i Mołdawii.

Nie znamy oficjalnego dokumentu zawierającego te propozycje ani ich rzeczywistego statusu negocjacyjnego. Charakterystyczna jest jednak ich zbieżność z rosyjskimi żądaniami sprzed inwazji.

Moskwa rozpoczęła wojnę, której deklarowanym celem było między innymi powstrzymanie rozszerzania NATO. Wojna przyniosła skutek odwrotny: do Sojuszu przystąpiły Finlandia i Szwecja. Teraz Kreml chciałby wykorzystać rozmowy pokojowe do odwrócenia części strategicznych konsekwencji własnej agresji.

Taki sposób myślenia pomaga zrozumieć skład delegacji uczestniczących w rozmowach w Abu Zabi 10 i 11 listopada. Na czele rosyjskiej stał Władimir Miedinski, były minister kultury i doradca Putina, jeden z głównych przedstawicieli kremlowskiej polityki historycznej. Towarzyszył mu Siergiej Riabkow, wiceminister spraw zagranicznych zajmujący się relacjami z Waszyngtonem i kontrolą zbrojeń.