Gigant i szpiedzy. Chiński wywiad jest groźny, ale my go nie rozumiemy

Jensen Huang, współzałożyciel i przez 33 lata prezes amerykańskiego koncernu Nvidia, zrezygnował ze stanowiska po skandalu obyczajowym, w którego tle jest kobieta podejrzewana przez amerykańskie służby o pracę dla chińskiego wywiadu. Amerykańskie służby podejrzewają, że Alice Huang, była menedżerka singapurskiego klienta Nvidii, zbierała informacje dla chińskiego Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego.

Odejście Huanga nastąpiło po ujawnieniu przez „The New York Times” informacji o jego pozamałżeńskich relacjach, w tym z kobietą podejrzewaną o działalność wywiadowczą na rzecz Chin. W ubiegłą niedzielę Huang przyznał się do romansu, a rada dyrektorów Nvidii wszczęła niezależne dochodzenie.

Chiński wywiad, jak mówią eksperci, jest bardzo niebezpieczny, choć wciąż mało rozpoznany jako zagrożenie. W tle afery Huanga jest przerzut chipów, na których stoi wyścig AI. Spółka powiązana z Alice Huang kupiła sprzęt Nvidii za co najmniej 4,8 mld dolarów, a amerykańscy śledczy badają, czy część chipów trafiła nielegalnie do Chin.

Chiński wywiad w cieniu

Były szef Agencji Wywiadu płk Grzegorz Małecki ostrzega, że Polska lekceważy chińskie zagrożenie. Pekin wykorzystuje cały aparat państwa, od firm po think tanki, a zdobyte informacje mogą trafiać do Rosji i Białorusi.

Mamy jeszcze możliwość odpowiednio wczesnego przygotowania się na rosnącą aktywność chińskiego wywiadu zagranicznego. Jednak same działania kontrwywiadowcze nie wystarczą. Potrzebujemy kompleksowej strategii państwa wobec Chin, obejmującej bezpieczeństwo, gospodarkę i politykę zagraniczną.

Jak wyjaśnia Małecki, Chiny wykorzystują nie tylko klasyczne struktury wywiadowcze, ale również cały aparat instytucjonalny powiązany z państwem. Wskazuje na przedsiębiorstwa, banki, instytucje naukowe, think tanki i inne organizacje, które mogą służyć pozyskiwaniu informacji oraz budowaniu wpływów politycznych i gospodarczych.

Mechanizmy chińskiego wywiadu

Cywilny wywiad funkcjonuje w ramach Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego (MSS), ale aktywność poza granicami Chin prowadzi również Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego, zajmujące się m.in. monitorowaniem i kontrolowaniem chińskiej diaspory. Do tego dochodzi rozbudowany wywiad wojskowy, wyspecjalizowany w pozyskiwaniu informacji technicznych, cyberwywiadzie i technologiach o zastosowaniach militarnych.

Kłopot w tym, że o samym MSS wiadomo niewiele. Ministerstwo powstało w 1983 r., ale nie publikuje ani budżetu, ani liczby pracowników. Badacze nazywają je jedną z najbardziej tajnych instytucji w Chinach, nawet jak na standardy tamtejszego aparatu bezpieczeństwa.

Alex Joske, australijski analityk i autor książki o MSS „Spies and Lies”, zwraca uwagę, że jednym z największych sukcesów resortu było wpływanie na zachodnie elity. Według niego teza o „pokojowym wzroście” Chin narodziła się w China Reform Forum, think tanku, który w rzeczywistości służył chińskiemu wywiadowi jako platforma operacji wpływu.

Strategiczne technologie

Od 2022 r. Stany Zjednoczone systematycznie zaostrzały ograniczenia eksportowe zaawansowanych procesorów do Chin. Celem było zahamowanie rozwoju chińskich zdolności w dziedzinie sztucznej inteligencji. Dla Nvidii oznaczało to jednak ograniczenie dostępu do niezwykle atrakcyjnego rynku.

Skalę lobbingu Nvidii najlepiej widać w liczbach. W 2024 r. Nvidia wydała na lobbing ok. 640 tys. dolarów, a rok później już prawie 5 mln dolarów. W pierwszych trzech kwartałach 2026 r. było to kolejne 4,7 mln dolarów, w tym rekordowe 2,2 mln dolarów w samym trzecim kwartale.

Nvidia jest dziś drugą najcenniejszą spółką giełdową na świecie, ustępując jedynie Apple. Zarabia na sztucznej inteligencji, dostarczając zaawansowane procesory niezbędne do trenowania modeli AI i rozbudowy infrastruktury obliczeniowej.