
Awaria Microsoftu pokazała słabość firm. Brak planu może oznaczać milionowe straty - PulsHR.pl
Listopadowa awaria Microsoftu potwierdziła, że brak planu ciągłości działania może skutkować ogromnymi stratami finansowymi i chaosem operacyjnym, a także zmusić firmy do ucieczki do niebezpiecznych rozwiązań.
Eksperci z firmy Stormshield i jej polskiego partnera, Dagmy, przy okazji bieżącej awarii nawiązują do tzw. niebieskiego ekranu śmierci (BSOD), który w 2024 r. jako pokłosie błędu w oprogramowaniu CrowdStrike pojawił się wedle szacunków na ekranach ok. 8,5 mln urządzeń na świecie.
W efekcie wielu użytkowników z konieczności przestawiło się wówczas w tryb awaryjny, np. komunikowania się przez prywatne maile, co z perspektywy procedur bezpieczeństwa nie jest dobrym rozwiązaniem.
Z kolei przed parą tygodni wiele podmiotów czasowo wyłączyło usługi internetowe z uwagi na krytyczną podatność php.
Plan ciągłości działania: RTO, RPO i procedury na czas kryzysu
Według Aleksandra Kostucha, inżyniera Stormshield, te incydenty wiążą się z pytaniem o plan ciągłości działania w sytuacji kryzysowej, którą nie musi być cyberatak. To istotne dla dziesiątek tysięcy firm i instytucji w Polsce, również z uwagi na wymogi znowelizowanej wiosną br. ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa.
Piotr Zielaskiewicz z Dagmy zaznaczył, że także tegoroczne incydenty potwierdzają, że organizacje muszą być przygotowane nie tylko na bezpośrednie ataki, a inwestycje w cyberbezpieczeństwo mają wymiar nie tylko techniczny, lecz także operacyjny i biznesowy.
Plan ciągłości działania powinien określać sposób reagowania na incydent i procedury utrzymania procesów biznesowych w okresie ograniczonej dostępności systemów lub ich przywracania. Powinien uwzględniać wskaźniki RTO (Recovery Time Objective) i RPO (Recovery Point Objective), określające z biznesowego punktu widzenia, jak szybko organizacja musi wznowić działanie usług oraz z jakiego okresu można utracić dane, aby incydent jak najmniej zakłócił jej funkcjonowanie.
W kontekście systemów cyfrowych kluczowy jest backup aplikacji, baz danych i konfiguracji, które powinny być przechowywane poza serwerem. Scenariusze kryzysowe powinny przy tym uwzględniać zdarzenia będące efektem klęsk żywiołowych czy braku dostępności usług zewnętrznych.
Obowiązki w zakresie ciągłości działania
Obowiązki w tym zakresie nakłada na nawet 70 tys. podmiotów w Polsce znowelizowana wiosną br. ustawa o KSC. Nowelizacja określa obowiązki związane m.in.: z zarządzaniem incydentami, zarządzaniem kryzysowym i zapewnieniem ciągłości działania.
Według Zielaskiewicza w praktyce oznacza to, że organizacja powinna być przygotowana na sytuację, w której dla ochrony poufności, integralności lub dostępności konieczne będzie nawet czasowe wyłączenie systemu internetowego.
„Niemożność świadczenia usług może skutkować utratą przychodów. Tak stanie się, gdy w wyniku podatności trzeba będzie czasowo wyłączyć usługi lub zostaniemy pozbawieni możliwości kontaktu z klientami. Z myślą o takich wypadkach niezbędne jest opracowanie w organizacji planu ciągłości działania w sytuacji kryzysowej” - podkreślił Zielaskiewicz.
Dywersyfikacja dostawców usług: wniosek po awarii Microsoft
Brak planu spowoduje chaos i - najpewniej - zdecydowanie większe straty finansowe. Dlatego, choć termin wdrożenia obowiązków w tym obszarze przypada dopiero na 3 kwietnia 2027 r., nie powinno się odkładać tej sprawy na później - ocenił ekspert Dagmy.
Jego zdaniem z bieżącej, listopadowej awarii Microsoft należy wyciągnąć jeszcze inny wniosek wynikający z faktu, że współczesne organizacje uzależniają coraz więcej krytycznych procesów od jednego ekosystemu usług: raczej nie spotyka się organizacji, które korzystałyby równolegle z niezależnych dostawców poczty elektronicznej lub systemów umożliwiających komunikację zdalną.
„Z awarią inżynierowie Microsoft zmagają się już od niemal 24 godzin. Wynika to ze skali, a tym samym pokazuje stopień rozpowszechnienia, a pośrednio również uzależnienia od usług tego dostawcy. Otwarte jest, czy kolejny podobny przypadek skłoni nas do rozważenia zwiększenia stopnia dywersyfikacji dostawców usług, z których korzystamy w obszarze bieżącej działalności operacyjnej, jak i cyberbezpieczeństwa” - podsumował Zielaskiewicz.