
Rola czynnika cyber na współczesnym polu bitwy
Współczesne operacje militarne pokazują, że cyberprzestrzeń stała się nieodłącznym elementem pola bitwy, choć jej wykorzystanie odbiega od apokaliptycznych scenariuszy.
Wciśnięcie klawisza enter powstrzymuje szarżę czołgów, jedno włamanie na serwer paraliżuje cały system wojskowy – takie apokaliptyczne scenariusze pojawiały się w dyskusjach na temat roli cyberprzestrzeni na polu bitwy. Współczesne operacje militarne oraz trwające wojny pokazują jednak, że wykorzystanie cyberprzestrzeni ma niewiele wspólnego z powyższymi wizjami.
Od początku lat 90. rozpatrywano możliwość wykorzystania cyberprzestrzeni w działaniach bojowych. W tamtym czasie stopień digitalizacji świata był na zupełnie innym poziomie, pełnoprawne operacje w cyberprzestrzeni były zjawiskiem znikomym. Nie przeszkodziło to w powstaniu wielu mitów, jak rzekoma infekcja irackich systemów obrony przeciwlotniczej złośliwym oprogramowaniem, która po latach okazała się mistyfikacją.
Początki cyberoperacji
W 1994 roku, podczas planowania interwencji na Haiti, pojawił się pomysł ofensywnej operacji wymierzonej w sieci telekomunikacyjne. Amerykanie zakładali zinfiltrowanie central telefonicznych na wyspie i wygenerowanie sztucznego ruchu, aby wszystkie telefony na Haiti były jednocześnie zajęte. W efekcie obrona przeciwlotnicza Haiti zostałaby całkowicie „oślepiona”. Operacja nie doszła do skutku, ponieważ rozmowy pokojowe przyniosły spodziewany rezultat.
W 1999 roku, podczas operacji NATO przeciwko reżimowi Slobodana Milosevica, obie strony ograniczały się do ataków DDoS oraz e-mail bombingu. Serwery pocztowe NATO w Belgii zostały zalane tysiącami e-maili z zainfekowanymi załącznikami (otrzymywano ponad 20 tysięcy takich wiadomości dziennie).
Informacje i wsparcie taktyczne
XXI wiek to czas ogromnej ilości danych wykradzionych przez cyberprzestępców, które stały się istotne w kontekście planowania aktywności wojskowych. Przykładem może być zniszczenie syryjskiego reaktora atomowego w ramach operacji Orchard. Agenci Mosadu włamali się do laptopa szefa syryjskiej komisji energii atomowej, zainstalowali złośliwe oprogramowanie, które pozwoliło na eksfiltrację setek zdjęć i planów konstrukcyjnych reaktora.
W 2013 roku ukraiński oficer artylerii stworzył aplikację mobilną na system Android, która skracała czas potrzebny na wycelowanie działa z kilku minut do 15 sekund. Od końca 2014 do 2016 roku rosyjscy agenci z APT28 dystrybuowali na ukraińskich forach wojskowych fałszywą wersję tej aplikacji, która po zainstalowaniu przechwytywała i wysyłała lokalizację urządzenia na rosyjskie serwery.
Jednym z najskuteczniejszych rodzajów operacji jest łączenie ataków w cyberprzestrzeni z operacjami kinetycznymi. Przykładem jest operacja Orchard z 2007 roku, gdzie wykorzystano system Suter, który zakłócił działanie syryjskiej obrony powietrznej, umożliwiając izraelskim samolotom bombardowanie tajnego reaktora jądrowego.
Operacje przeciwko ISIS
W 2014 roku rozpoczęto operację militarną wymierzoną w ISIS. Dwa lata później powołano Joint Task Force ARES (JTF-Ares) – grupę zadaniową w ramach amerykańskiego Dowództwa ds. Cyberprzestrzeni i NSA, której celem było zwalczanie obecności ISIS w sieci.
Najsłynniejszą kampanią JTF-Ares była operacja Glowing Symphony (autoryzowana w listopadzie 2016 r.), uważana za jedną z największych ofensywnych operacji cybernetycznych w historii amerykańskich sił zbrojnych. Celem była machina propagandowa i rekrutacyjna ISIS. Amerykanie włamywali się do infrastruktury, by ją zdezorganizować – przejmowali konta administratorów, usuwali materiały propagandowe, blokowali konta kluczowych członków ISIS oraz aplikację „Amaq”.
Zamiast całkowicie wyłączać serwery, celowo wywoływano problemy techniczne, co miało wywołać frustrację wśród członków ISIS i zmusić ich do korzystania z mniej bezpiecznych narzędzi, umożliwiając namierzenie ich lokalizacji. Operacja stanowiła przełom w amerykańskiej doktrynie wojennej, udowadniając, że cyberoperacje stały się pełnoprawnym rodzajem broni.