Tu NATO strzela ostrą amunicją. Byliśmy w bazie, z której Szwedzi jadą bronić Rzeszowa
Szwedzkie siły zbrojne po raz pierwszy w historii wystrzeliły rakiety Patriot na greckiej Krecie. Ćwiczenia mają sprawdzić gotowość do ochrony lotniska w Jasionce koło Rzeszowa, gdzie Szwedzi zastąpią Holendrów od grudnia.
Na skalistym półwyspie Akrotiri na Krecie, tuż przed misją w Polsce, Szwedzi po raz pierwszy w historii wystrzelili rakiety Patriot.
Wirtualna Polska była w bazie NATO, gdzie Sojusz sprawdzał swoją obronę przeciwlotniczą ostrą amunicją. To jedyna na świecie lokalizacja pozwalająca na takie testy.
Krecie to strategiczne miejsce, leżące na skrzyżowaniu najważniejszych morskich szlaków handlowych i wojskowych łączących Europę, Bliski Wschód i Afrykę Północną.
W ostatnich miesiącach cały region jest w stanie podwyższonej gotowości. Powodem jest napięcie wokół Iranu po amerykańskich i izraelskich uderzeniach na ten kraj.
Pod koniec sierpnia, po doniesieniach, że Teheran rozważa ataki na amerykańskie bazy w Europie, Grecja przerzuciła na Kretę baterię Patriot z wyspy Karpatos.
Bazę założono na początku lat 60. Dziś utrzymują ją wspólnie Grecja, Holandia i Niemcy. Na asfaltowej drodze częściej niż samochody można spotkać stada kóz.
Interoperacyjność i nowy system
W technicznej części bazy stoją wozy mobilnego centrum dowodzenia Luftwaffe. Łączą one w jedną sieć obronę przeciwlotniczą różnych państw, tak by Niemcy i Szwedzi mogli działać jak jedna armia.
Jednym z kluczowych punktów tegorocznych ćwiczeń jest właśnie praca w ramach systemu SAMOC. Szwedzcy żołnierze, którzy po raz pierwszy w historii biorą udział w manewrach w NAMFI jako goście, mają unikalną okazję, by przetestować pełną interoperacyjność i integrację swoich systemów z naszymi strukturami – wyjaśnia kapitan Marc Steinbrecher, oficer prasowy niemieckiej Luftwaffe.
Również nasz nowy system rakietowy obrony powietrznej IRIS-T SLM udało nam się tutaj po raz pierwszy połączyć z systemami obrony powietrznej innych państw – dodaje kapitan Steinbrecher.
Tegoroczna edycja Spartan Arrow to dla Luftwaffe moment szczególny. Niemcy po raz pierwszy odpalili tu ostry pocisk z najnowszego systemu IRIS-T SLM, który wprowadzili do służby dopiero w lutym.
System IRIS-T różni się zasadniczo od ciężkich baterii Patriot. Został opracowany jako lądowa wersja bardzo udanych pocisków powietrze-powietrze. W przeciwieństwie do Patriota ma mniejszy zasięg.
Pociski IRIS-T startują pionowo, co pozwala zwalczać cele w promieniu 360 stopni bez obracania wyrzutni. Są też wielokrotnie tańsze w produkcji niż pociski PAC-3.
Ogromną zaletą niemieckiego systemu jest mobilność. Wyrzutnie, radary i stanowiska dowodzenia są zamontowane na terenowych ciężarówkach. Dzięki temu żołnierze mogą błyskawicznie zająć pozycję, odpalić rakiety i natychmiast zmienić stanowisko.
Brak amunicji i zmiana taktyki
Patrioty należą dziś do najbardziej poszukiwanych broni na świecie. Swoją skuteczność udowodniły w Ukrainie, gdzie zestrzeliwują nawet najgroźniejsze rosyjskie rakiety, takie jak Kindżał czy Iskander.
Ukraina wciąż prosi o kolejne baterie i pociski, ale na świecie brakuje amunicji. Amerykanie zużyli ogromne zapasy, odpierając na Bliskim Wschodzie ataki Iranu i jemeńskich Hutich.
Przez to opóźniają się dostawy dla innych krajów, także dla Polski. 12 października dowódca operacyjny gen. dyw. Ireneusz Nowak przyznał, że pociski PAC-3 MSE do naszych Patriotów „będą na pewno opóźnione”.
Czym różnią się pociski do Patriotów, tłumaczy nam płk Marco Manderfeld, dowódca 1. Skrzydła Rakietowego Obrony Powietrznej Luftwaffe. PAC-2 wybuchają w pobliżu celu i rażą go odłamkami. Wystarczą na samoloty, śmigłowce czy pociski manewrujące.
PAC-3 muszą trafić w cel bezpośrednio i niszczą go samą siłą uderzenia. To nimi strąca się rakiety balistyczne, najtrudniejsze do zestrzelenia. I to właśnie na nie czeka Polska.
Niemiecki dowódca przyznaje, że wojna zmieniła myślenie o obronie przeciwlotniczej. Kiedyś schemat był prostszy – łatwiej było zlokalizować źródło zagrożenia i przewidywany kierunek ataku.
Dziś, przy masowym użyciu dronów, pocisków manewrujących i rakiet balistycznych, musimy stale kalkulować i bezlitośnie ustalać priorytety. Zagrożenie wzrosło tak bardzo, że nie da się już chronić wszystkiego ani całkowicie uniknąć strat – mówi płk Manderfeld.
Niemcy nie są jednak na wyspie sami. W ćwiczeniach Spartan Arrow 26 po raz pierwszy towarzyszą im Szwedzi z Pułku Obrony Przeciwlotniczej (Luftvärnsregementet – LV 6). Szwecja dołączyła do NATO w 2024 r., a jej Patrioty osiągnęły pełną gotowość bojową na przełomie 2025 i 2026 r.
Misja w Polsce
– Dla nas są to ćwiczenia końcowe przed nadchodzącą misją w Polsce. Stanowią dla nas najważniejszy środek weryfikacji poziomu wiedzy personelu i realnych możliwości systemów. Jest to pierwsze ostre strzelanie z systemu Patriot w całej historii szwedzkich sił zbrojnych – mówi podpułkownik Michael Mattsson, dowódca batalionu Patriot ze szwedzkiego pułku LV 6, w rozmowie z Wirtualną Polską.
Od grudnia Szwedzi zastąpią Holendrów i będą chronić niebo nad lotniskiem Jasionka koło Rzeszowa. To przez nie płynie większość pomocy wojskowej i humanitarnej dla Ukrainy.
– Nasza jednostka jest znakomicie wyszkolona i przygotowana. Morale żołnierzy jest bardzo wysokie. Dokładnie po to trenowaliśmy w ostatnich latach, aby móc w praktyce pomóc Ukrainie i chronić sojuszników. Po zakończeniu manewrów na Krecie będziemy w stu procentach gotowi do przejęcia odpowiedzialności w Jasionce – zapewnia podpułkownik Mattsson.
– Nie odpowiadamy już tylko za naszą własną granicę. Nasza odpowiedzialność sięga teraz znacznie dalej – dodaje. Misja w Jasionce jest naturalną konsekwencją tej zmiany.
