Arabowie na Krupówkach, Polacy w Rijadzie. Jak wojna z Iranem zmieniła relacje?

Dla Polaka deszcz w górach oznacza zmarnowany dzień urlopu. Dla rodziny z Zatoki Perskiej to coś, na co czeka się cały rok. – Wysyłam znajomym z Zatoki zdjęcia, a nawet filmy z deszczu i burzy u nas. Oni to naprawdę oglądają – mówi prof. Katarzyna Górak-Sosnowska, kierowniczka Zakładu Bliskiego Wschodu i Azji Środkowej w Szkole Głównej Handlowej.

Według Tatrzańskiej Izby Gospodarczej goście z Zatoki stanowią ok. 8 proc. turystów w wakacje i ok. 3 proc. w skali roku. To niewiele, ale ta grupa jest bardzo widoczna i wpływa na lokalną gospodarkę.

Inne zwyczaje

Gospodarze narzekają na trzy rzeczy: zalane łazienki (bo w Zatoce w podłodze łazienki jest odpływ, a w polskich łazienkach go nie ma), intensywne arabskie perfumy i kadzidła oraz inny sposób jedzenia. – Pamiętam czasy, kiedy w restauracji zamawiało się jedno danie i zjadało do końca, bo nie wypadało zostawić – mówi badaczka.

– Moja polska dusza krzyczała: Jezu, co za marnotrawstwo – wspomina prof. Górak-Sosnowska o kolacji w Kuwejcie, gdzie na stół wjechało ok. dziesięciu przystawek i drugie tyle dań głównych. Nietknięte jedzenie trafia jednak zwykle do potrzebujących.

– Przyjeżdżają dużą grupą, całą rodziną, i wydają pieniądze. Nie piją alkoholu, nie szukają wieczorem guza, nie urządzają awantur. A jak dostaną mandat, to płacą – wylicza badaczka.

Normalizacja przez rynek

Jak to ma się do niechęci do muzułmanów, którą deklaruje duża część Polaków? Prof. Górak-Sosnowska nazywa to zjawisko po angielsku market-mediated normalization, czyli normalizacją przez rynek. Gospodarze sami wyraźnie oddzielają turystę od imigranta.

Ten obraz ma jednak rysy. Badaczka dla „Rzeczpospolitej” przytacza relację znajomej z Zatoki, którą w pięciogwiazdkowym hotelu sadzano przy drzwiach, dopóki nie przyszła z białą koleżanką.

Dlaczego Zakopane?

Decydują media społecznościowe i polecenia z ust do ust, zwłaszcza w małych krajach. Kuwejt ma nieco ponad milion obywateli. – Ktoś wraca z wakacji w Polsce, znajomy pyta: „Dużo tam naszych?”. „Jeszcze nie”. „To jadę” – tłumaczy prof. Górak-Sosnowska.

Pomagają też sezonowe bezpośrednie loty z Kuwejtu do Krakowa, które dla mieszkańców Zatoki są wyjątkowo tanie. Na Instagramie powstała już arabskojęzyczna lista miejsc „do zaliczenia”, od Gubałówki po konkretne restauracje.

To nie pierwsza taka moda. Na przełomie lat 80. i 90. Kuwejtczycy masowo przyjeżdżali do Trójmiasta. Z tamtych wakacji wzięło się wiele trwałych polsko-kuwejckich małżeństw, zawartych często po miłości od pierwszego wejrzenia w sopockiej kawiarni.

Zmiany i wyzwania

Część gospodarzy montuje w łazienkach bidety, bo wie, że goście o nie zapytają. Restauracje przyklejają naklejki „halal”, choć nie zawsze wiadomo, co się za nimi kryje. – Wciąż brakuje polskiej kuchni z mięsem, ale w wersji halal – zauważa Profesor.

Czy ten kontakt zmieni stosunek Polaków do islamu? To zależy od jego głębokości. – Z takich relacji rodzą się więzi. Z powierzchownych raczej nie. Czego Polak dowie się o Egipcie w Hurghadzie? – pyta badaczka.

Wojna z Iranem zachwiała wizerunkiem Zatoki jako najbezpieczniejszego miejsca na świecie. MSZ wciąż utrzymuje najwyższy, czwarty stopień ostrzeżenia dla Kuwejtu i Bahrajnu. – Mama mojej koleżanki przynosi jej do domu 15 litrów wody dziennie, na wszelki wypadek – opowiada prof. Górak-Sosnowska.