Rosyjskie banki pławią się w rekordowych zyskach. Kreml ma w tym swój udział
Rosyjskie banki w 2025 roku osiągnęły rekordowy zysk w wysokości 3,5 bln rubli, a na 2026 rok bank centralny prognozuje nawet 4,4 bln rubli.
Według analizy berlińskiego Carnegie Russia Eurasia Center, te rekordowe wyniki są w dużej mierze efektem miliardowej pomocy państwa i odroczonego ujmowania strat. Banki zarabiają przede wszystkim na obligacjach skarbowych, dotowanych kredytach i dopłatach z budżetu.
Autorzy analizy wskazują, że wyjątki w przepisach sprawiają, że banki nie muszą w pełni wykazywać jako straty złych kredytów o wartości 13,3 bln rubli, czyli blisko 146 mld euro.
Trójkąt zależności
W samym wrześniu 2026 roku Ministerstwo Finansów wyemitowało obligacje o wartości 1,4 bln rubli, z czego około 72 proc. miało zmienne oprocentowanie. Rosyjskie banki kupiły aż 77 proc. tych papierów. Aby sfinansować zakupy, pożyczyły w tym samym miesiącu 1,7 bln rubli od banku centralnego.
W efekcie zadłużenie sektora bankowego wobec banku centralnego wzrosło w ciągu miesiąca z 6,7 do 8,4 bln rubli. Powstaje w ten sposób trójkąt zależności: państwo pożycza od banków, banki pożyczają od banku centralnego, żeby kupować obligacje skarbowe, a bank centralny przekazuje trzy czwarte swojego zysku z powrotem do budżetu.
Ekonomiści nazywają taki układ dominacją fiskalną, czyli sytuacją, w której deficyt budżetowy decyduje o polityce pieniężnej.
Mechanizmy odraczania strat
Autorzy analizy wyjaśniają różnicę między raportowanymi a faktycznymi stratami trzema mechanizmami. Pierwszy to restrukturyzacja kredytów - od maja 2025 roku bank centralny pozwala bankom rezygnować z wyższych rezerw przy restrukturyzacji, jeśli firma przedstawi biznesplan oparty na optymistycznych prognozach rządu.
Drugim mechanizmem jest kapitalizacja odsetek - firmy nie płacą należnych odsetek, a banki doliczają je do kwoty kredytu. Trzeci dotyczy wyceny obligacji skarbowych - banki wyceniają je w bilansach po cenie zakupu, a nie po niższej cenie rynkowej, co narosło do 0,6 bln rubli niewykazanych strat.
Bank centralny nie ukrywa tych mechanizmów, w swoich raportach czytamy, że portfele złych kredytów „będą stopniowo zapadać, a banki będą mogły pokryć straty z zysków”. Obecne rekordowe zyski są w ten sposób oficjalnie traktowane jako rezerwa na przyszłe odpisy.
Powiązane
