Nie tylko brak koncentracji. Jak ADHD wpływa na pracę, relacje i życie?

ADHD stało się modnym tematem, ale to nie oznacza, że wszyscy je mają. Objawy mogą występować u wielu osób, ale diagnozę stawia się tylko wtedy, gdy spełnione są określone kryteria. Jak podkreśla Aneta Pawłowska-Krać, autorka książek o ADHD, „ADHD musi powodować cierpienie. Bez tego nie ma diagnozy”.

Zaburzenie to dotyczy ok. 3 proc. dorosłej populacji, w Polsce około 900 tys. osób. Diagnoza wymaga spełnienia trzech warunków: objawów w dorosłości, obecności już w dzieciństwie (przed 12. rokiem życia) i trudności w co najmniej dwóch obszarach życia, np. edukacji, pracy czy relacjach.

Różne objawy u kobiet

ADHD u kobiet często objawia się inaczej niż u mężczyzn. Tzw. „ciche” ADHD, z dominującymi trudnościami z koncentracją, częściej występuje u kobiet. To przeciwieństwo stereotypowego obrazu nadaktywnego chłopca. Kobiety z ADHD mogą być postrzegane jako zamyślone marzycielki, które żyją w swoim świecie.

Różnice wynikają m.in. z faktu, że narzędzia diagnostyczne opracowywano na podstawie badań z udziałem głównie chłopców. Kulturowe wzorce też odgrywają rolę - dziewczynki uczą się ukrywać objawy, by wpasować się w oczekiwania społeczne.

Wpływ hormonów

Kobiety często zgłaszają się na diagnozę w kluczowych momentach życiowych: w okresie dojrzewania, po urodzeniu dziecka, w czasie perimenopauzy lub po menopauzie. To wtedy, gdy spada poziom estrogenów, objawy ADHD się nasilają.

Kobiety mogą wypracować mechanizmy kompensacyjne, które pomagają im radzić sobie z trudnościami. Jednak zmiany hormonalne, połączone z dodatkowymi obciążeniami jak opieka nad dzieckiem czy brak snu, sprawiają, że te mechanizmy przestają wystarczać.

Zawody dla ADHD

Osoby z ADHD potrzebują nowych bodźców i często mają problem z powtarzalnymi zadaniami. Niektóre zawody są dla nich lepiej dopasowane - jak w przypadku policjanta, który świetnie radził sobie w pracy terenowej, ale miał problemy ze skupieniem podczas studiów.

Jeżeli nie ma trudności z powodu objawów, nie ma podstaw do postawienia rozpoznania - podkreśla psychiatra Paweł Brudkiewicz. Wybór odpowiedniej ścieżki zawodowej może być kluczowy dla osób z ADHD.