Malta kupuje sobie Hollywood. Jak mała wyspa przyciąga największe filmowe produkcje?

Malta, dzięki zapierającym dech w piersiach krajobrazom, stała się jednym z ulubionych miejsc filmowców. Jej ulice mogą udawać starożytny Rzym, wybrzeża – Karaiby, a specjalne zbiorniki wodne pozwalają kręcić sceny morskie bez wypływania na otwarte morze. W ciągu ostatniej dekady wyspa stała się jednym z ważniejszych europejskich kierunków dla amerykańskich i brytyjskich ekip filmowych.

„Jak na tak mały kraj europejski, Malta naprawdę osiąga imponująco dużo” – powiedział Adrian Wootton, dyrektor generalny Brytyjskiej Komisji Filmowej. Jego zdaniem wyspa aktywnie dywersyfikuje swój przemysł filmowy. W każdym z ostatnich trzech lat realizowano tu ponad 30 produkcji filmowych i telewizyjnych, w tym „Gladiator II” i „Jurassic World Rebirth”.

Historia produkcji filmowych na Malcie sięga niemego dramatu morskiego „Sons of the Sea” z 1925 r. Jednym z największych atutów wyspy są specjalne zbiorniki wodne, w których można realizować sceny morskie w kontrolowanych warunkach, bez ryzyka związanego z pogodą i falami.

Hożne zachęty finansowe

Sukces Malty wiąże się z rosnącą rolą zachęt finansowych w europejskim przemyśle filmowym. Państwa konkurują o duże produkcje, oferując producentom zwrot części wydatków poniesionych na miejscu. Malta wprowadziła taki system w 2005 r., a następnie stopniowo go rozszerzała.

Obecnie producenci mogą otrzymać zwrot sięgający maksymalnie 40 proc. kwalifikowanych wydatków poniesionych na wyspie. Jeden z producentów „Napoleona” i „Gladiatora II” określił maltański system jako „prawdopodobnie najhojniejszy rabat gotówkowy na świecie”.

Warto jednak pamiętać, że 40 proc. nie dotyczy całego budżetu filmu, lecz wyłącznie wydatków spełniających warunki programu. Obejmują one m.in. koszty lokalnej produkcji, a w określonych przypadkach także sprowadzanej z zagranicy ekipy i sprzętu.

Korzyści i wyzwania

Filmowy boom ma wymierny efekt ekonomiczny. Według raportu Centralnego Banku Malty w latach 2018–2025 przemysł filmowy wygenerował dla gospodarki około 1,2 mld euro wartości dodanej. To sześć razy więcej niż w latach 2005–2017.

Każde euro zainwestowane w film przynosi gospodarce trzy euro zysku. Nie obciążamy skarbu państwa. W rzeczywistości przekazujemy rządowi więcej pieniędzy niż inne sektory – przekonuje Aaron George Grech, główny ekonomista banku. W 2023 r. Malta miała odnotować rekordowy rok, a przemysł filmowy wygenerował wówczas niemal pół miliarda euro.

Rosnąca liczba produkcji przynosi jednak problemy: wzrost cen i niedobór pracowników. „Chwalę działania Komisji Filmowej w zakresie pozyskiwania większej liczby osób zainteresowanych branżą filmową, ale to zajmuje lata” – zauważa Azzopardi, przedstawiciel lokalnego środowiska filmowego.

Ryzyko dla lokalnego kina

Pozostaje pytanie, czy rozwój zagranicznych produkcji oznacza również rozwój maltańskiego kina. Zagraniczne produkcje zapewniają pracę i doświadczenie, ale jednocześnie podnoszą stawki oraz koszty usług. Lokalni producenci muszą konkurować o tych samych specjalistów, których zatrudniają hollywoodzkie ekipy.

Istnieje ryzyko, że Malta stanie się świetnym miejscem do realizowania cudzych filmów, ale niekoniecznie do rozwijania własnego kina. Duże produkcje oznaczają także utrudnienia dla mieszkańców, takie jak zamykanie ulic i ograniczenia w parkowaniu.

Mimo to Malta chce rozwijać infrastrukturę studiów filmowych. W planach jest m.in. kompleks typu land-sea super stage, który umożliwi realizowanie scen lądowych i morsnych w jednym kontrolowanym środowisku. Inwestycja ma jeszcze bardziej zwiększyć konkurencyjność wyspy.