Bzdury, prawdy i półprawdy, czyli wszystko, co chciałbyś wiedzieć o dostępie do broni, a nie masz kogo zapytać

Osoba starająca się o pozwolenie musi mieć co najmniej 21 lat. Wyjątek dotyczy broni sportowej lub myśliwskiej – na wniosek szkoły, Polskiego Związku Łowieckiego (PZŁ) albo organizacji sportowej pozwolenie może być wyjątkowo wydane osobie od 18 lat.

Kandydat nie może być karany za żadne przestępstwo umyślne – karne ani skarbowe – ani też za nieumyślne przeciwko życiu lub zdrowiu lub bezpieczeństwu w komunikacji, jeśli zostało popełnione w stanie nietrzeźwości.

Dodatkowo nie może być uzależniony od alkoholu lub narkotyków, musi przejść testy psychologiczne, zostać pozytywnie zweryfikowany przez dzielnicowego. Przed otrzymaniem pozwolenia trzeba też zdać egzamin teoretyczny z obowiązujących przepisów i praktyczny, kompetencyjny z bezpiecznego posługiwania się bronią.

W Polsce istnieje osiem rodzajów pozwoleń na broń: m.in. do ochrony osobistej, do ochrony osób i mienia, do celów łowieckich, sportowych, kolekcjonerskich czy szkoleniowych. I warunki ich uzyskania są różne.

Pozwolenie do ochrony osobistej dostaje wyłącznie osoby, które są w stanie udokumentować stałe, realne, ponadprzeciętne zagrożenie życia, zdrowia lub mienia. Wszystkie te przesłanki muszą występować łącznie – nie wystarczy, że ktoś raz nam groził albo mamy poczucie zagrożenia z jakiegokolwiek powodu.

W każdym przypadku trzeba wykazać „ważną przyczynę” ubiegania się o pozwolenie – do celów sportowych będzie to przynależność do klubu sportowego, do celów łowieckich przynależność do PZŁ, a w przypadku pozwolenia kolekcjonerskiego członkostwo w stowarzyszeniu o charakterze kolekcjonerskim.

Procedura sportowa i kolekcjonerska

W przypadku pozwolenia sportowego najpierw trzeba zapisać się do klubu strzeleckiego. Po miesiącu od zarejestrowania w klubie można zapisać się na kurs na patent strzelecki Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego (PZSS).

Kursy wyglądają różnie, ale finał zawsze jest ten sam – egzamin na patent. Zaczyna się od badania lekarskiego i zaświadczenia o braku przeciwwskazań do uprawiania sportu. Potem jest egzamin teoretyczny ze znajomości przepisów karnych oraz wewnętrznych (sportowych) PZSS. Po teorii jest praktyka: egzamin z bezpiecznego i celnego posługiwania się bronią na każdy z rodzajów broni osobno: pistolet, karabin, strzelba.

Po uzyskaniu patentu należy uzyskać licencję zawodniczą od PZSS i zebrać komplet badań psychologicznych. Te trwają zwykle ok. 2-3 godziny i podzielone są na trzy etapy: testy psychometryczne (np. inteligencji), testy osobowości oraz wywiad, czyli rozmowa z psychologiem.

Po dopełnieniu tych formalności składa się wniosek do właściwego komendanta policji. Dzielnicowy robi wywiad środowiskowy wśród sąsiadów na temat kandydata. Po kilku lub kilkunastu tygodniach zapada decyzja: o wydaniu pozwolenia albo o odmowie.

W przypadku pozwolenia do celów kolekcjonerskich procedura wygląda bardzo podobnie, tylko że sam egzamin – zarówno praktyczny, jak i teoretyczny – zdaje się nie przed komisją z PZSS, a przed funkcjonariuszami na strzelnicy policyjnej. W przeciwieństwie do pozwolenia do celów sportowych nie trzeba startować w żadnych zawodach.

Pozytywna decyzja pozwala na zakup broni przeznaczonej na rynek cywilny do kalibru 12 mm, w tym karabinków z rodziny AK (potocznie zwane Kałasznikowami) czy amerykańskich M16, pod warunkiem, że nie są one bronią samoczynną.

Posiadacze pozwoleń sportowych mogą broń nosić po ulicy nawet załadowaną (są jednak wyjątki: np. w środkach transportu zbiorowego). Posiadacze pozwoleń kolekcjonerskich czy łowieckich nie mogą nosić broni załadowanej – a więc takiej, która ma wpięty magazynek z nabojami.

Sprzedawca – zarówno koncesjonowany sklep, jak i osoba prywatna – ma obowiązek powiadomić policję o fakcie sprzedaży broni. Taki sam obowiązek ma kupujący. Takie podwójne zabezpieczanie, żeby informacja na pewno dotarła. Niepowiadomienie o transakcji może skończyć się utratą pozwolenia, koncesji, karą administracyjną, grzywną lub aresztem albo kombinacją kilku tych kar.

Brak kontroli przy broni czarnoprochowej

Według obowiązującego prawa w Polsce można jednak także kupić broń palną bez pozwolenia. Warunek: broń jest rozdzielnego ładowania i została wytworzona przed rokiem 1885 lub jest jej współczesną repliką.

Pod tą skomplikowaną definicją kryje się tzw. broń czarnoprochowa, w której elementy potrzebne do oddania strzału (pocisk, proch itp.) nie są połączone w jeden gotowy nabój, ale trzeba je załadować osobno. Najpopularniejsze są rewolwery – Colty, Remingtony, generalnie to, co widzimy na filmach o Dzikim Zachodzie, gdy akcja rozgrywa się w połowie XIX w.

Rewolwery czarnoprochowe można bowiem przygotować do oddania nawet sześciu strzałów, jeden po drugim. Tyle mieści się w ich bębenku, czyli „magazynku”. Kaliber broni czarnoprochowej waha się od ok. 8 mm do nawet 14,7 mm. Pociski wystrzelone z takich rewolwerów potrafią osiągać prędkość porównywalną z nowoczesnymi pistoletami, a obrażenia bywają nawet większe.

Taką broń w Polsce wciąż można legalnie kupić przez Internet, bez żadnego pozwolenia. Wystarczy potwierdzić ukończenie 18 lat. Nie trzeba też zakupu zgłaszać policji.

Teoretycznie zabezpieczeniem na rynku broni czarnoprochowej miało być to, że bez rejestracji i uzyskania Europejskiej Karty Broni nie da się kupić do niej prochu, a więc i nie będzie można z niej strzelić. Praktyka zweryfikowała ten zamysł: w innych krajach europejskich obowiązku rejestracji przy kupnie prochu nie ma, tajemnicą poliszynela jest więc, że Polacy jeżdżą po niego za granicę.

A że problem nie jest wydumany, wskazują przykłady nawet z ostatnich miesięcy: we wrześniu w okolicach Bukowna po sprzeczce 52-latek zastrzelił jednego mężczyznę, drugiego ranił. Miesiąc wcześniej w Swarzędzu Remigiusz Z. zastrzelił byłą partnerkę. W maju 2025 r. we Wrocławiu mężczyzna zastrzelił partnerkę, a później siebie; w Skale w 2024 r. mężczyzna postrzelił wujka, zabił sąsiada i popełnił samobójstwo, a rok wcześniej, w grudniu 2023 r., we Wrocławiu zabito dwóch policjantów. Wszystko z broni czarnoprochowej.

Polska najbardziej rozbrojonym krajem w Europie?

To półprawda. A w zasadzie zgadywanka. Licby, z których ma wypływać ten wniosek, istnieją, ale nie przesądzają o tak postawionej ocenie. Źródłem, które jest zwykle wskazywane, jest raport Small Arms Survey (SAS) z czerwca 2018 r. z danymi za rok 2017.

Szacuje on, że Polacy mieli wtedy 968 tys. sztuk broni cywilnej. To ok. 2,5 sztuki na 100 mieszkańców. Dla porównania według raportu w Niemczech było 19,6 sztuk broni na 100 mieszkańców, w Szwecji ponad 23 sztuki, a w Austrii blisko 30. Na tym tle nasz wynik sytuował Polskę na przedostatnim miejscu w Europie, tuż nad Watykanem.