Zbrodnia Połaniecka. Oto powody, dla których świadkowie milczeli

Zbrodnia połaniecka to nie tylko historia brutalnego morderstwa, ale również opowieść o strachu, wpływach i zmowie milczenia, która utrudniała dotarcie do prawdy. Podczas procesu sprawcy unikali składania zeznań, powtarzając jedną, charakterystyczną formułę: „nie oświadczam się”.

Zwrot ten w praktyce oznaczał odmowę składania jakichkolwiek oświadczeń. Słowa te padały raz za raz, niemal jak mantra. Taka postawa sprawców była jednym z elementów obrony, które pokazywały, jak trudne było odtworzenie pełnego przebiegu wydarzeń i ustalenie odpowiedzialności za zbrodnię połaniecką.

Jan Sojda to jedna z centralnych postaci zbrodni połanieckiej. Czejarek zwrócił uwagę na jego osobowość i sposób funkcjonowania w lokalnej społeczności. Porównał go przy tym do postaci znanej z filmu „Milczenie owiec”. To mocne skojarzenie, ponieważ pokazuje historię człowieka, który w otoczeniu mógł uchodzić za zupełnie kogoś innego, niż wskazywały na to wydarzenia związane ze zbrodnią.

Dziennikarz przypomniał też, że Sojda jako jedyny miał traktor i pożyczał go innym rolnikom we wsi. Dlatego też podczas zeznań świadków, policjantom trudno było zebrać dowody, obwiniające Sojdę i innych sprawców zbrodni połanieckiej.

To jest psychopatyczna postać, to jest postać, która z jednej strony jest miła, sympatyczna i bardzo wiele osób mówi, że to był świetny gospodarz. On jedyny ma traktor. Ten traktor zresztą pożycza innym gospodarzom, wskazał publicysta.

O zbrodni połanieckiej znów zrobiło się głośno za sprawą premiery serialu HBO „Wśród nocnej ciszy” w reżyserii Jana Holoubka. Produkcja powraca do wydarzeń sprzed 50 lat, a premiera ponownie kieruje uwagę na jedną z najgłośniejszych spraw kryminalnych PRL. Najnowsza rozmowa w „Teraz WP” pozwala przypomnieć szczegóły tragedii i skonfrontować serialową opowieść z rzeczywistym przebiegiem wydarzeń.