
Litwa buduje system na wypadek sabotażu. Siedem niezależnych stref
Litwa podzieli swój system elektroenergetyczny na siedem niezależnych „wysp” energetycznych, aby zapewnić minimalne dostawy prądu w przypadku sabotażu.
Podział oparto na strukturze sieci przesyłowej i lokalizacji jej głównych węzłów. Gdy zawiedzie główna sieć 330 kV, każda wyspa będzie mogła działać niezależnie i zapewnić odbiorcom co najmniej minimalne dostawy prądu.
Nowe moce inwestycyjne
Do 2033 roku w pobliżu węzłów sieci ma powstać 10 nowych elektrowni o mocy od 50 do 100 megawatów każda, łącznie 800 megawatów. Litgrid szacuje koszt inwestycji na ok. 880 mln euro netto (blisko 3,9 mld zł).
Wcześniej, do 2028 roku, zmodernizowane zostaną cztery istniejące elektrownie w regionach Wilna, Kowna, Poniewieża i Kłajpedy. Wykonawców nowych elektrowni Litwa wyłoni po zmianach w przepisach, prawdopodobnie w 2027 lub 2028 roku.
Aukcja usług będzie neutralna technologicznie, ale będą to musiały być elektrownie, które będą w stanie zapewnić elastyczną produkcję energii elektrycznej przez długi czas i w dowolnym momencie.
Bezpieczeństwo energetyczne
Decyzja o budowie niezależnych stref energetycznych nie jest przypadkowa. Według prezesa Litgrid impulsem są zarówno coraz częstsze ekstremalne zjawiska pogodowe, jak i rosnące zagrożenia geopolityczne.
Litewski Departament Bezpieczeństwa Państwowego (VSD) poinformował o wydaleniu trzech obywateli Ukrainy, którzy zbierali informacje o obiektach strategicznych. W regionie dochodziło też do bezpośrednich aktów sabotażu, jak podpalenie obiektu Milrem Robotics w Tallinnie w sierpniu 2026 roku czy IKEA w Wilnie w maju 2024 roku.
Według litewskich służb rosyjski wywiad werbuje wykonawców m.in. przez Telegram, aby wpłynąć na poczucie bezpieczeństwa mieszkańców. Litgrid analizował doświadczenia Ukrainy w zapewnianiu odporności systemu elektroenergetycznego na ataki.