Ochrona sygnalistów tylko na papierze? Sprawcy działań odwetowych unikają sądów
Od wejścia w życie ustawy o ochronie sygnalistów do 21 września 2026 r. prokuratura zarejestrowała 79 spraw dotyczących działań odwetowych, ale do sądu nie trafił żaden akt oskarżenia.
Zgłaszający naruszenia prawa są chronieni przepisami, które zakładają odpowiedzialność karną za działania odwetowe. Organy niechętnie korzystają z tej ścieżki – podaje w piątek „Rzeczpospolita”.
Do 21 września 2026 r. prokuratura zarejestrowała 79 spraw dotyczących określonych w ustawie przestępstw. 45 postępowań zakończono, w tym 24 odmową wszczęcia, a 21 umorzeniem.
Najczęściej śledczy zajmowali się działaniami odwetowymi wobec sygnalistów. Tak zakwalifikowano 70 spraw. Do sądu nie trafił żaden akt oskarżenia – wynika z danych Ministerstwa Sprawiedliwości przytoczonych przez „Rz”.
Trudności w ustaleniu winnych
Jak ocenia dr Gniewomir Wycichowski-Kuchta z Uniwersytetu Warszawskiego, brak aktów oskarżenia może wynikać z przyjętego modelu ochrony, opartego na indywidualnej odpowiedzialności karnej osób fizycznych.
Nie wystarczy wykazać, że w organizacji doszło do nieprawidłowości. Trzeba ustalić konkretną osobę odpowiedzialną za odwet i udowodnić jej winę oraz umyślność.
W rozbudowanych strukturach decyzje są rozproszone między zarząd, przełożonych, dział kadr i inne komórki. Osoba podpisująca wypowiedzenie nie musi być inicjatorem odwetu ani nawet wiedzieć o zgłoszeniu sygnalisty.
Odpowiedzialność karna i stanowisko władz
Za działania odwetowe grozi grzywna, ograniczenie wolności lub do dwóch lat więzienia, a w przypadku uporczywego działania – do trzech lat.
Zdaniem Wycichowskiego-Kuchty statystyki uzasadniają analizę praktyki organów ścigania i przyjętego modelu sankcji.
Ministerstwo Sprawiedliwości na razie nie widzi potrzeby zaostrzania kar ani wprowadzania dodatkowych rozwiązań procesowych wzmacniających ochronę sygnalistów.
Powiązane
