Choroba na wagę złota: Leki na otyłość i miliony od firm farmaceutycznych
W 2025 roku Polacy wydali na leki na otyłość niemal 1,5 mld zł, głównie na Mounjaro i Wegovy, co czyni je czołówką nierefundowanych leków na receptę w Polsce.
W 2025 roku Polacy wydali na leki na otyłość niemal 1,5 mld zł – 1,292 mld zł na Mounjaro i 182 mln zł na Wegovy. Jeśli doliczyć produkty handlowe przeznaczone dla chorych na cukrzycę typu II, które pozwalają także schudnąć (Ozempic i Rybelsus stosowane poza wskazaniami), kwota przekracza 2 mld zł. To czołówka w kategorii nierefundowanych leków na receptę, które wygenerowały największy przychód ze sprzedaży w Polsce.
Te dane pochodzą z najnowszego raportu z działalności Komisji Ekonomicznej przy ministrze zdrowia. Leczenie otyłości to dochodowy biznes, a jego beneficjentami – poza producentami – są lekarze, eksperci ds. ochrony zdrowia i przedstawiciele organizacji pacjenckich.
Fundacje i pieniądze producentów
W 2025 roku do medyków i organizacji ochrony zdrowia popłynęło łącznie ok. 25 mln zł od dwóch producentów leków na otyłość. To wydatki na umowy sponsoringowe z towarzystwami naukowymi, uczelniami, szpitalami, organizacjami pacjenckimi (na to przeznaczono w sumie 16 mln zł) oraz koszty wynagrodzeń za usługi medyków (ok. 9 mln zł).
Fundacja na rzecz leczenia otyłości (FLO), założona w 2023 roku, otrzymała w 2024 roku od Novo Nordisk 50 tys. zł, a od Eli Lilly 284 tys. zł. W 2025 roku odpowiednio 190 tys. zł i 254,5 tys. zł. Założycielka fundacji Ewa Godlewska zawodowo zajmuje się PR-em i prowadzi agencję KnowPR, która realizowała kampanie edukacyjne dla fundacji.
Nie znam organizacji działającej w obszarze zdrowia, która nie miałaby wśród swoich partnerów firm farmaceutycznych. Dla mnie ważne jest, aby to nie była jedna firma, tylko kilka, bo to także podkreśla niezależność organizacji.
Eksperci na liście płac
Gdy lekarz, profesor medycyny, zabiera głos w mediach, w Sejmie czy na konferencjach, jego wypowiedzi mogą być odbierane jako obiektywny głos nauki. Pacjenci zwykle nie wiedzą, że ten sam lekarz pobiera wynagrodzenie od firmy farmaceutycznej.
Z raportu Eli Lilly za 2025 roku wynika, że ośmiu na dziesięciu medyków, którzy otrzymali od producenta wynagrodzenie, nie przyznało się do tego. To w sumie 348 osób, którym wypłacono łącznie 3 mln zł. W przypadku Novo Nordisk zestawienie zbiorcze obejmuje 496 osób, a wypłacona kwota to niemal 5 mln zł.
Towarstwa naukowe, jak Polskie Towarzystwo Diabetologiczne czy Polskie Towarstwo Kardiologiczne, otrzymują setki tysięcy złotych w umowach sponsoringowych. Przykładowo, w 2025 roku PTD otrzymało 792 tys. zł od Eli Lilly i 732 tys. zł od Novo Nordisk. PTK otrzymało 665 tys. zł od Novo Nordisk.
Wpływ na debatę publiczną
Członkowie zarządu Polskiego Towarstwa Leczenia Otyłości (PTLO) również otrzymują wynagrodzenia od firm farmaceutycznych. W 2025 roku czterech profesorów – członków zarządu PTLO – pięciocyfrowe wynagrodzenia od Eli Lilly. Występują oni jako eksperci w materiałach edukacyjnych i na spotkaniach w parlamencie.
Mariusz Wyleżoł, prezes PTLO, uczestniczył w sejmowej komisji zdrowia, dyskutując o profilaktyce, diagnostyce i leczeniu otyłości w Polsce. Wypowiedział się wówczas na temat mechanizmów działania leków na otyłość, opierających się na analogach hormonu jelitowego GLP-1.
Fundacja na rzecz leczenia otyłości wykorzystuje środki pozyskane od producentów na działania w mediach społecznościowych, organizację bezpłatnych spotkań edukacyjnych dla pacjentów oraz produkcję podcastów i filmów edukacyjnych. W filmach występują medycy, którzy w większości pobierają wynagrodzenie od producentów leków na otyłość.
Powiązane
