TSUE orzekł w sprawie uchodźców z Ukrainy. Sprawa dotyczy polskich przepisów
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że masowy napływ uchodźców z Ukrainy po agresji Rosji może stanowić przypadek siły wyższej i uzasadniać czasowe zawieszenie rozpatrywania wniosków o zezwolenie na pobyt.
Decyzja TSUE dotyczy polskich przepisów przyjętych w związku z napływem uchodźców z Ukrainy, które przewidywały odroczenie rozpoczęcia biegu i zawieszenie terminów rozpatrywania wniosków pobytowych. Wyłączały również możliwość zaskarżania bezczynności organów administracji oraz nakładania na nie grzywien lub obowiązku zapłaty zadośćuczynienia za niedotrzymanie terminów.
Pytania prejudycjalne skierował do TSUE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Rozpatruje on skargę obywatela państwa trzeciego, który w kwietniu 2024 r. złożył do wojewody śląskiego wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy, by studiować.
Trybunał przypomniał, że zgodnie z unijną dyrektywą z 2016 r. wnioski o zezwolenie na pobyt w celu odbycia studiów powinny być rozpatrywane możliwie najszybciej — nie później niż w ciągu 90 dni od złożenia kompletnego wniosku.
Polska musi wykazać staranność
Termin ten może być wyjątkowo zawieszony m.in. w przypadku siły wyższej, rozumianej jako nadzwyczajne i nieprzewidywalne okoliczności niezależne od władz, których skutków nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności.
Polska musi jednak wykazać, że dołożyła wszelkich starań, aby zapewnić wykonywanie obowiązków wynikających z dyrektywy.
Trybunał zwrócił uwagę, że należało rozważyć także mniej ogólne rozwiązania, np. dostosowanie terminów w wybranych postępowaniach lub nadanie niektórym sprawom priorytetowego charakteru.
W ocenie TSUE po 31 grudnia 2022 r. napływ uchodźców z Ukrainy nie wydaje się już okolicznością nieprzewidywalną. Wątpliwości Trybunału budzi również przedłużenie do 30 września 2025 r. zawieszenia przepisów dotyczących możliwości skarżenia bezczynności administracji.
Ostateczna ocena w Gliwicach
Zdaniem Trybunału masowy napływ uchodźców z Ukrainy w następstwie rosyjskiej agresji z 24 lutego 2022 r. może być uznany za nietypową i nieprzewidywalną okoliczność. Konieczne jest również zapewnienie możliwości kontroli sądowej, która ma wykazać, czy zastosowanie takiego wyjątku było uzasadnione w konkretnych okolicznościach.
Ostateczna ocena, czy wprowadzone przez Polskę regulacje spełniały warunki zastosowania siły wyższej, należy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Powiązane
