Historyczny rozpad wiru polarnego. Wiadomo, co to oznacza dla zimy 2026/2027 w Polsce i Europie - Zero.pl

Nad Arktyką odnotowano zjawisko bez precedensu w historii współczesnych pomiarów meteorologicznych. Wir polarny – potężny układ niskiego ciśnienia odpowiadający za zimową cyrkulację powietrza na półkuli północnej – ulega gwałtownemu załamaniu o około trzy tygodnie wcześniej niż dotychczas notowano.

Choć z perspektywy Europy taki scenariusz zazwyczaj kojarzy się z falą siarczystych mrozów i obfitych opadów śniegu, w sezonie 2026/2027 sytuację komplikuje inny globalny gracz: potężne zjawisko Super El Niño.

Co to oznacza?

Eksperci analizujący modele klimatyczne wskazują, że zaburzenia mogą sprowadzić do Europy fale mrozów i opady śniegu już w grudniu, a w styczniu zmienić rozkład temperatur na kontynencie. Ostateczny kształt zimy 2026/2027 pozostaje otwarty, ponieważ arktyczne uderzenia chłodu będą nieustannie blokowane i łagodzone przez cieplejsze masy powietrza napędzane przez zjawisko Super El Niño.

Aby zrozumieć, co dzieje się obecnie w atmosferze, warto wyobrazić sobie wir polarny jako gigantyczną, wirującą ścianę mroźnego powietrza, która rozciąga się od powierzchni Ziemi aż po stratosferę, na wysokość przekraczającą 50 km. Cyrkulacja ta składa się z dwóch głównych warstw: dolnej, w której kształtują się codzienne zjawiska pogodowe, oraz górnej.

Rozpad wiru

Gdy wir polarny jest silny i stabilny, działa niczym szczelna bariera. Wieje wówczas silny wiatr zachodni, który więzi lodowate masy powietrza bezpośrednio nad biegunem północnym. W efekcie w Europie oraz Ameryce Północnej panują zazwyczaj łagodniejsze, bardziej stabilne warunki zimowe.

Właśnie z takim procesem mamy obecnie do czynienia. W stratosferze, na wysokości około 30 km temperatura wzrosła o około 28 st. C powyżej normy wieloletniej dla pierwszej połowy listopada. Kluczowym wskaźnikiem załamania jest kierunek wiatru w środkowej stratosferze – z tradycyjnego, silnego kierunku zachodniego, wiatry wyhamowały niemal do zera, by ostatecznie odwrócić swój kierunek na wschodni.

Scenariusze dla Europy

Z perspektywy Europy wyniki analiz są niezwykle interesujące. Wskazują one, że pierwsze echa zaburzeń w stratosferze mogą być widoczne już pod koniec listopada. Prognozy długoterminowe sugerują powstanie układu wysokiego ciśnienia nad południowo-zachodnią częścią kontynentu oraz rozległej strefy niżowej na północnym wschodzie.

Znacznie wyraźniej trend wynikający z rozpadu wiru polarnego rysuje się w symulacjach na grudzień. W tym miesiącu anomalie ciśnienia otwierają korytarz dla spływu arktycznego powietrza z północy w głąb kontynentu, co często prowadzi do wystąpienia zjawiska określanego mianem „bestii ze wschodu”, niosącej siarczyste mrozy.

Ciekawy zwrot akcji widać natomiast w danych dotyczących stycznia. Strefa ujemnych anomalii termicznych przesuwa się nad zachodnią, północną oraz północno-centralną część kontynentu, podczas gdy na wschodzie zaczyna dominować cieplejsze powietrze.

Walka sił

Mapy sygnałów SSW nie są bezpośrednią prognozą pogody, lecz pokazują jedynie kierunek, w którym rozpad wiru polarnego próbuje pchnąć atmosferę. Ostateczny przebieg zimy 2026/2027 w Europie będzie wypadkową przeciągania liny między osłabionym wirem polarnym a potężnym Super El Niño.

W praktyce oznacza to, że globalne ocieplenie związane z El Niño może częściowo maskować lub łagodzić zimowe uderzenia chłodu wywołane przez SSW. Nawet jeśli listopadowy rozpad wiru zdoła przełamać łagodną cyrkulację i sprowadzić do Europy epizody prawdziwej, śnieżnej i mroźnej zimy w grudniu lub styczniu, będą one nieustannie ścierać się z napływem cieplejszych mas powietrza napędzanych przez rekordowo ciepły Pacyfik.