Eksplozja optymizmu. Firmy i konsumenci rzucili się po kredyty

We wrześniu zobowiązania gospodarstw domowych wobec banków i innych instytucji monetarnych sięgnęły 882,3 mld zł, rosnąc o niemal 62 mld zł, czyli o 7,5 proc. rok do roku. To największa procentowa zwyżka tego wskaźnika od połowy 2015 r. W sektorze przedsiębiorstw zadłużenie wyniosło 477,5 mld zł, o 9,1 proc. więcej niż rok wcześniej.

Łącznie zobowiązania przedsiębiorstw finansowych i niefinansowych oraz gospodarstw domowych wzrosły na koniec III kwartału o 11,8 proc. rok do roku, najbardziej od kwietnia 2012 r., zbliżając się do 1,6 bln zł. W ujęciu realnym, po korekcie o inflację, zobowiązania firm i gospodarstw domowych w III kwartale zwiększyły się o 8 proc. rok do roku, najbardziej od III kwartału 2015 r.

Boom inwestycyjny

Głównym napędzającym siłą jest boom inwestycyjny, związany z realizacją KPO. W II kwartale nakłady brutto na środki trwałe zwiększyły się realnie o 8,5 proc. rok do roku, najbardziej od ponad dwóch lat. Kołem napędowym są przedsiębiorstwa publiczne, zwłaszcza samorządowe, których nakłady inwestycyjne wzrosły realnie o rekordowe 48,6 proc. rok do roku.

Tak żywiołowy wzrost inwestycji ma odzwierciedlenie w popycie na kredyt inwestycyjny. Na koniec III kwartału należności banków z tytułu kredytów inwestycyjnych dla przedsiębiorstw były o 12,5 proc. większe niż rok wcześniej, podczas gdy należności z tytułu kredytów bieżących rosły o 5,6 proc.

Odbudowa oszczędności

W sektorze gospodarstw domowych zakończył się proces odbudowy oszczędności, których realną wartość podkopała wysoka inflacja z lat 2021–2023. Równocześnie wyhamował wzrost realnych dochodów, skłaniając konsumentów do większego wykorzystania pożyczek. We wrześniu zobowiązania z tytułu kredytów konsumpcyjnych wzrosły o 10,1 proc. rok do roku.

Kupujący coraz częściej zastanawiają się, czy za kilka miesięcy warunki zakupu mieszkania nie będą mniej korzystne. Niepewność dotycząca przyszłego oprocentowania kredytów i zdolności kredytowej może skłaniać do szybszego podejmowania decyzji.

Zadłużenie gospodarstw domowych z tytułu kredytów mieszkaniowych na koniec III kwartału było o 7,2 proc. większe niż rok wcześniej, co jest największą zwyżką od stycznia 2022 r. W pierwszych dziesięciu miesiącach roku sprzedaż nowych mieszkań w siedmiu największych miastach Polski była o 39 proc. większa niż w analogicznym okresie poprzedniego roku.

Spadające stopy

Kolejną przyczyną odbicia popytu na kredyt był znaczący spadek jego kosztów. Stopa referencyjna NBP zmalała z 5,75 proc. w kwietniu 2025 r. do 3,75 proc. w marcu 2026 r. Choć ostatnia obniżka nastąpiła po ataku USA i Izraela na Iran, który doprowadził do wzrostu cen surowców, to i tak zachęciła do sięgania po kredyt.

Wzrost popytu na kredyt jest przejawem optymizmu uczestników życia gospodarczego, a wydatki finansowane kredytem pobudzają gospodarkę, tworząc samospełniającą się przepowiednię. Po kilku latach kredytowej recesji tę zmianę trendu trudno przecenić.

Ekonomiści z banku Citi Handlowy spodziewają się, że zadłużenie firm i gospodarstw domowych w bankach zwiększy się zarówno w tym, jak i w przyszłym roku o 7 proc. Miniony kwartał był trzecim z rzędu, gdy stosunek zobowiązań firm i gospodarstw domowych do PKB wzrósł, co oznacza oficjalne zakończenie oddłużania się sektora prywatnego.