Ile pieniędzy dla rolników? Płatnicy netto chcą ciąć dopłaty

Tuż przed finałem negocjacji w sprawie następnych Wieloletnich Ram Finansowych Unii na lata 2028–2034 (WRF) rolnicy w Europie straszą ogromnymi cięciami kwot na Wspólną Politykę Rolną (WPR). Decyzje w sprawie ram budżetowych mają zapaść do końca roku. Copa Cogeca, główna organizacja reprezentująca interesy rolników w UE, alarmuje, że rolnictwo może stracić do 30 proc. budżetu.

Problem w tym, że to się nie zgadza, bo np. Polska dostanie pieniędzy nie mniej, ale więcej - 33,5 mld euro, gdy w bieżącej perspektywie ma na rolnictwo 30,5 mld zł. Nawet polscy dyplomaci są spokojni co do tego, przed dwoma nadchodzącymi szczytami UE większym wyzwaniem niż rolnictwo może być energetyka. Z jednym zastrzeżeniem: z owych 33,5 mld euro Polska będzie musiała wydzielić 8,9 mld euro na rozwój obszarów wiejskich.

Presje negocjacyjne

Czasu na negocjacje jest tylko półtora miesiąca. W tym czasie odbędą się co najmniej dwa szczyty przywódców Unii. Dlatego lobbing i naciski na negocjatorów są intensywne, i to z każdej strony. Copa Cogeca naciska na Irlandię, która sprawuje prezydencję w Radzie Europejskiej, by broniła rolnictwa przed cięciami.

Unijni związkowcy rolniczy ostrzegają, że cięcia to błąd strategiczny – w sytuacji, gdy inne światowe potęgi wzmacniają swoje kluczowe sektory. Te chwytliwe hasła nie znajdują jednak poparcia ekspertów.

Budżet dla Polski

Jak może wyglądać przyszły budżet rolnictwa w Polsce? KE zaproponowała dla Polski 123,3 mld euro, z czego na dopłaty bezpośrednie 24,6 mld euro (I filar). Środki na rozwój obszarów wiejskich są „zaszyte” w Narodowych Planach Partnerstwa (NRPP).

Propozycja „rural target”, żeby z odpowiedniej części NRPP przeznaczyć na rozwój wsi i rolnictwa około 10 proc. oznacza przeznaczenie ok. 8,9 mld euro, a to dałoby 33,5 mld euro na działania obecnie objęte I i II filarem WPR. To zdecydowanie więcej niż w poprzedniej perspektywie finansowej.

Kolejną propozycję przedstawił Parlament Europejski, najnowszą dostarczyła prezydencja Irlandii. Zasugerowała cięcia i tylko 8-proc. na „rural target”, co zostało odrzucone na ostatnim posiedzeniu Rady w październiku.

Polityczne ryzyko

– Nie spodziewam się nowych pieniędzy. Natomiast to Polska będzie musiała kwoty podzielić. A że będziemy wtedy w roku wyborczym, dlatego politycy chcieliby, żeby to UE je podzieliła i można było obwiniać ją, a nie krajowych polityków – ironizuje Jerzy Plewa, były szef DG ds. Rolnictwa w KE.

Budżet rolnictwa zawsze budzi kontrowersje. Tym razem nadal nie jest rozstrzygnięty tzw. capping, czyli maksymalne płatności na głowę rolnika. KE chce, by więcej środków trafiało do małych rolników, dlatego maksymalna pula to 100 tys. euro.

Polska tradycyjnie dostawała największą kopertę na tzw. II filar, ale rząd PiS przeniósł sporą sumę z II do I filara. – Teraz wszyscy przyznają, że to była strategiczna porażka, bo środki z I filaru nie mogą być współfinansowane z budżetu. Utraciliśmy olbrzymią kwotę na rozwój wsi – słyszymy od polskich ekspertów w Brukseli.

Spór państw

O oszczędności na rolnictwie spierają się dwa bloki. Aż 17 krajów, w tym Polska, Włochy, Hiszpania, podpisało list sprzeciwiający się cięciom w polityce spójności i rolnictwie. Zażądały utrzymania wydatków sięgających blisko 900 mld euro. Z grupą tą ściera się blok tzw. frugalsów, grupa krajów naciskających na silne cięcia.

Oszczędna szóstka to kraje płatnicy netto, czyli więcej wpłacający do budżetu UE, niż z niego otrzymujący. „Frugalsom” przewodzą Niemcy, gdzie rolnicy należą do jednej z najszybciej starzejących się grup społecznych. Negocjacje mają zapaść do końca roku, a 13 listopada spodziewana jest propozycja negocjacyjna Antoniego Costy.