Wybierzesz polski lek, zapłacisz o 30 proc. mniej. Szykują się duże zmiany w aptekach
Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy refundacyjnej, która ma zwiększyć udział polskiej produkcji leków i zapewnić pacjentom szybszy dostęp do terapii. Zgodnie z założeniami, pacjenci wybierający lek produkowany w Polsce będą mogli go kupić do 30 proc. taniej.
Projekt nowelizacji ustawy refundacyjnej, przyjęty przez Radę Ministrów, zawiera blisko 200 zmian. Głównym celem jest wzmocnienie bezpieczeństwa lekowego Polski oraz wsparcie krajowej produkcji farmaceutycznej.
Zgodnie z założeniami, pacjenci wybierający lek produkowany w Polsce będą mogli go kupić do 30 proc. taniej. Firmy farmaceutyczne mają otrzymać więcej zwolnień administracyjnych dla leków produkowanych w Polsce oraz zachęt do transferu technologii produkcji do kraju.
Rząd zakłada, że wnioski dla leków produkowanych w Polsce będą procedowane w pierwszej kolejności spośród konkurencyjnych produktów. Zniesiony zostanie także obowiązek przedstawiania dowodów, że lek jest już dostępny w obrocie w momencie składania wniosku.
Nowe przepisy, po przejściu ścieżki legislacyjnej, mają wejść w życie od 1 stycznia 2027 roku. Zmiany mają zwiększyć dostępność leków dla pacjentów i wspierać rozwój polskiego przemysłu farmaceutycznego.
Polska nadal silnie uzależniona od importu
Polski rynek farmaceutyczny odnotowuje stały wzrost, jest największym w Europie Środkowej i szóstym co do wielkości w Unii Europejskiej. Jego szacowana wartość w 2022 roku wyniosła 60 mld zł, jednak Polska nie wykorzystuje w pełni potencjału przemysłu farmaceutycznego.
Stopień samowystarczalności, obrazujący relację wartości krajowej produkcji do wyrażonej w cenach fabrycznych wartości polskiego rynku wyrobów farmaceutycznych, wynosi ok. 1/3 i należy do najniższych w Europie. Polska posiada znaczącą krajową bazę produkcyjną, ale nadal jest silnie uzależniona od importowanych substancji czynnych (API) i wielu gotowych leków.
Według raportu Parlamentu Europejskiego, Europa i USA produkują tylko ok. 20 proc. API, a większość pochodzi z Chin oraz Indii. Z raportu „Bezpieczeństwo lekowe Polski” przygotowanego dla Rady ds. Ochrony Zdrowia Narodowej Rady Rozwoju przy Prezydencie RP wynika, że dziś tylko 24 proc. ze wszystkich 301 leków krytycznych wymienionych na dotychczasowej liście jest produkowanych w Polsce.
Jedynie 2 proc. leków krytycznych jest w pełni produkowanych w krajowych zakładach z polskiego API. To stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa lekowego państwa, szczególnie w obliczu zmieniającej się sytuacji geopolitycznej.
Życie i zdrowie ogromnej liczby chorych jest uzależnione od regularnego przyjmowania leków. Jeżeli sytuacja geopolityczna zakłóci nam dostawy leków z innych krajów, to sytuacja polskich pacjentów będzie tragiczna.
Zyski z polskiej produkcji wracają do budżetu
Na początku pandemii COVID-19 zerwały się globalne łańcuchy handlowe, co wpłynęło na produkcję leków i ich dostawy. Wpłynęło to również na wzrost popytu na niektóre leki stosowane u pacjentów z COVID-19, co przyczyniło się do niedoborów.
W październiku 2023 roku Komisja Europejska uruchomiła europejski dobrowolny mechanizm solidarności w zakresie leków, umożliwiający państwom członkowskim zgłaszanie zapotrzebowania na dany lek innym państwom członkowskim.
Polska posiada znaczącą krajową bazę produkcyjną, ale nadal jest silnie uzależniona od importowanych substancji czynnych (API) i wielu gotowych leków. To stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa lekowego państwa, szczególnie w obliczu zmieniającej się sytuacji geopolitycznej.
Warto inwestować w leki produkowane w Polsce, bo im krótszy łańcuch dostaw, tym większa szansa na to, że w sytuacjach kryzysów lub zagrożeń ten produkt dotrze do apteki i pacjenta. Ponadto fundusze wydane na leki wyprodukowane w Polsce działają progospodarczo. Ze 100 zł wydanych w refundacji na leki produkowane w Polsce 23 proc. wraca do budżetu państwa.
Dlatego też ingerencje zagranicznych koncernów, które nie chcą w Polsce produkować leków, uważam za niedopuszczalną.
Strategia przemysłowa i inwestycje
Do porządku prawnego zostanie wprowadzona Krajowa Lista Leków Krytycznych wskazująca substancje czynne o szczególnym znaczeniu dla bezpieczeństwa lekowego państwa. Z danych przytoczonych przez EY wynika, że tylko 24 proc. ze wszystkich 301 leków krytycznych wymienionych na dotychczasowej liście jest produkowanych w Polsce.
Bardzo ważne jest przygotowanie strategii przemysłowej. Farmacja jest przecież sektorem gospodarczym. Nie ma niestety w Ministerstwie Rozwoju ekspertów od tej gałęzi przemysłu. Jest to zaskakujące z tego względu, że jest to przemysł wysokich technologii, innowacyjny, wymagający stałych inwestycji.
Sama tylko Polpharma zainwestowała w latach 2017-2025 4,65 mld zł i w ciągu następnych pięciu lat planuje zainwestować w opracowanie i produkcję nowych technologii lekowych 3,68 mld zł. Dzięki temu możemy produkować leki zgodnie z postępem w farmakoterapii.
Gdyby znana była strategia wobec sektora i konsekwencja przy wspieraniu produkcji, skłonność do inwestowania znacznie by się zwiększyła. Wiele krajów Unii Europejskiej korzysta z potencjału przemysłu farmaceutycznego, być może my też kiedyś się tego doczekamy.
Powiązane
