Kto służy w Wojsku Polskim. Raport „Rzeczpospolitej” - Rzeczpospolita

Armia Polska liczy obecnie ponad 223 tys. żołnierzy, a Sztab Generalny chce zwiększyć tę liczbę do 500 tysięcy do 2039 roku. Wyzwaniem dla wojska jest jednak spadek dzietności i problem zdrowotny co czwartej osoby w wieku 15–29 lat.

Wojciechowski: Armia potrzebuje ludzi, a nie tylko nowoczesnego sprzętu. – W armii występują różne wymagania edukacyjne zależne od korpusu i stanowiska. Wykształcenie wyższe jest istotne w wielu ścieżkach oficerskich, podczas gdy wymagania dla części stanowisk szeregowych są inne. Nowoczesna armia potrzebuje nie tylko nowoczesnego sprzętu, ale przede wszystkim doskonale przygotowanych ludzi, którzy potrafią w pełni wykorzystać jego możliwości – komentuje płk Marek Pietrzak, rzecznik Sztabu Generalnego WP.

Trzon armii stanowią żołnierze zawodowi, których jest obecnie około 158,5 tysięcy. Najczęściej to osoby z wykształceniem wyższym – to 36,9 proc. kadry (59 tys.), kolejną grupą są wojskowi z wykształceniem średnim: z maturą (48,5 tys.) lub bez zdanego egzaminu dojrzałości (35,5 tys.). Najmniej jest żołnierzy z wykształceniem podstawowym lub gimnazjalnym (ok. 5,5 tys.) oraz zawodowym (ok. 9,5 tys.).

W zawodowej służbie jest blisko 25 tys. kobiet. – Przy stanie około 160 tys. żołnierzy zawodowych na koniec III kwartału 2026 r. kobiety stanowią około 15,6 proc. tej grupy. Warto przy tym rozróżnić ten wskaźnik od pojawiającej się w przestrzeni publicznej wartości 17 proc., która odnosi się do udziału kobiet w ogólnej liczbie żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową, a więc obejmuje również inne formy służby niż zawodowa – dodaje płk Pietrzak.

Zawodowi żołnierze pochodzą głównie z województw mazowieckiego oraz warmińsko-mazurskiego, a najmniej z województw świętokrzyskiego, dolnośląskiego i opolskiego. Zróżnicowanie to jest w pewnym stopniu uzależnione od rozmieszczenia jednostek wojskowych na terenie kraju, a także od wielkości poszczególnych województw i liczby ich mieszkańców.

W korpusie oficerów średni wiek to 39,5 lat, podoficerów – 40 lat, a szeregowych – 32 lata. Z tego zestawienia wynika, że średnia wieku żołnierza zawodowego jest niższa niż średni wiek pracownika w Polsce w 2026 r. Według GUS to 43,1 lat.

W korpusie oficerów średni wiek, w którym żołnierze odchodzą do cywila, to 48 lat ze średnią wysługą 25 lat, wśród podoficerów – 44 lata ze średnią wysługą 20 lat, za to w grupie szeregowych – średnia wieku to zaledwie 34 lata z wysługą 7 lat.

Zjawisko odchodzenia z wojska ludzi młodych także obserwujemy od kilku lat. Już w 2023 r. aż 62 proc. zwolnionych z wojska nie nabyło uprawnień emerytalnych. A szef Sztabu Generalnego WP gen. Wiesław Kukuła w wywiadzie dla „Rzeczpospolitej” wskazywał, że około 30 proc. żołnierzy opuszczających zawodową służbę wojskową robiło to w pierwszych trzech latach.

– Widoczna jest również różnica pokoleniowa pomiędzy poszczególnymi korpusami. Korpus szeregowych charakteryzuje się relatywnie młodą strukturą wiekową i krótszym stażem służby, natomiast wśród oficerów i podoficerów starszych dominują żołnierze posiadający wieloletnie doświadczenie zawodowe. To jeden z istotnych elementów transformacji Sił Zbrojnych RP – mówi nam rzecznik Sztabu Generalnego WP.

Nie bez znaczenia w podejmowaniu decyzji, jak długo zostać w wojsku, mają przepisy emerytalne. Część żołnierzy może odejść na emeryturę po 15 latach służby, natomiast dla osób, które rozpoczęły ją po 31 grudnia 2012 r., warunkiem nabycia prawa do emerytury wojskowej jest odsłużenie 25 lat.

Ochotnicy z Terytorialnej Służby Wojskowej

Od końca września odbywa się turnus szkoleniowy dla ochotników, którzy zdecydowali się na szkolenie podstawowe w ramach Dobrowolnej Zasadniczej Służby Wojskowej. Uczestniczy w nim 19 tys. młodych żołnierzy.

W 2026 r. kandydat rekrutowany na takie szkolenie ma średnio 25 lat. Najczęściej są to osoby z wykształceniem średnim – 67 proc., następnie z wykształceniem podstawowym – 17 proc., wyższym – 10 proc. lub zawodowym – 6 proc. Co czwarta osoba uczestnicząca w takim szkoleniu była kobietą (24 proc.).

Najwięcej chętnych do szkolenia podstawowego, które obecnie się odbywa, pochodzi z województw: mazowieckiego, warmińsko-mazurskiego, kujawsko-pomorskiego oraz śląskiego. Najmniej chętnych jest zaś z opolskiego i świętokrzyskiego.

– Motywacja kandydatów jest identyczna w każdym rejonie Polski. Jest to przede wszystkim możliwość pełnienia służby wojskowej w małej odległości od miejsca zamieszkania żołnierza, czynniki patriotyczne, jak również stabilizacja finansowa oraz możliwości rozwoju osobistego – informuje nas ppłk Konrad Radzik, rzecznik prasowy CWCR.

W 2025 r. szkolenie podstawowe w ramach DZSW zaczęło ponad 26 tys., z czego ukończyło blisko 21,5 tys. osób, a na szkolenie specjalistyczne bezpośrednio przeszło blisko 9,5 tys. kandydatów. Do zawodowej służby wojskowej z DZSW zostało powołanych ponad 12 tys. żołnierzy.

Zupełnie inną kategorią są ochotnicy, którzy zgłaszają się do Wojsk Obrony Terytorialnej. To w wielu przypadkach osoby już z doświadczeniem zawodowym, ale też sporo jest wśród nich bezrobotnych.

Z informacji, które przekazał „Rz” mjr Rafał Rylich z Dowództwa WOT, wynika, że średnia wieku osób aplikujących do tych wojsk to 35 lat. Wśród ponad 39 tys. żołnierzy tej formacji dominują osoby z wykształceniem średnim (17 139) oraz wyższym (12 213) – w tym ostatnim przypadku to ponad 31 proc.

Ponad 50 proc. jest zatrudnionych (19 709), ale też 23,4 proc. to bezrobotni (9 153), 18,9 proc. to uczniowie lub studenci (7 392). Działalność gospodarczą prowadzi 1 888 żołnierzy WOT, a 1 020 ma gospodarstwo rolne. Najczęściej pochodzą oni z małych lub średnich miast (16 973), lub wsi (14 280), tylko co piąty pochodzi z dużych miast (7 913).