Płk Małecki: Musimy liczyć się z pojawieniem się naśladowców Oksińskiego

Płk. Grzegorz Małecki, były szef Agencji Wywiadu, ocenia, że zamach w Krakowie dokonany przez Michała Oksińskiego może być początkiem piątej fali terroryzmu indywidualnego w Polsce. Eksperci analizują przypadek zamachowca, próbując zrozumieć jego motywacje i ewentualne źródła radykalizacji.

Małecki podkreśla, że Oksiński wpisuje się w typ tzw. „samotnego wilka” lub „active shooter”, podobnie jak sprawcy ataków w szkołach w ostatnim miesiącu. Policja zatrzymała wtedy blisko dwustu młodych ludzi, co wskazuje na poważny charakter zjawiska radykalizacji.

Motywacje zamachowca

Według Małeckiego, Oksiński najprawdopodobniej był osobą samoradykalizującą się, z zaburzeniami psychicznymi i być może ofiarą alienacji społecznej. Eksperci wskazują na nihilizm jako praźródło jego radykalizacji, co może być związane z trudnościami w odnalezieniu się w dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości.

„Pamiętajmy, że był to przedstawiciel pokolenia Z, które zostało wychowane przez sieci społecznościowe, a w zasadzie algorytmy platform internetowych” - mówi Małecki. Dodaje, że nie można tego przypadku uniwersalizować, ponieważ każdy przypadek jest inny.

Nihilizm jest praźródłem radykalizacji, czyli buntu wobec otoczenia u młodzieży, która ma problemy z odnalezieniem się w dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości.

Piąta fala terroryzmu

Małecki odnosi się do koncepcji piątej fali terroryzmu indywidualnego, którą wprowadził ppłk Marek Świerczek z ABW ponad dekadę temu. Nawiązuje do typologii amerykańskiego politologa Davida Rapoporta, który wyróżnił cztery fale terroryzmu: anarchistyczny, antykolonialny, neolewicowy i religijny.

Ta piąta fala jest najmniej zideologizowana, a jej podłoże zindywidualizowane. Eksperci obawiają się, że atak w Krakowie może inspirować naśladowców, podobnie jak miało to miejsce po atakach w szkołach na początku października.

Reakcja służb

Małecki postuluje stworzenie wyspecjalizowanych struktur zajmujących się wyłącznie zagrożeniami związanymi z terroryzmem indywidualnym. Powinny one koordynować działania różnych instytucji państwa, zwłaszcza na poziomie lokalnym, gdzie zjawiska te są najbardziej widoczne.

Koordynację powinna przejąć policja we współpracy z ABW, Strażą Graniczną, Strażą Miejską oraz służbami operacyjnymi. Ważne jest również zaangażowanie instytucji monitorujących cyberprzestrzeń oraz współpraca z kuratorami, szkołami i ośrodkami pomocy społecznej.

Eksperci wskazują, że służby muszą głębiej wniknąć w tkankę społeczną i budować zaufanie, traktując się jako część lokalnej społeczności, a nie „obcy element”. Konieczne jest opracowanie nowej metodologii działania i prewencji opartej na doświadczeniach innych krajów, zwłaszcza Stanów Zjednoczonych.