Lawinowy wzrost liczby pozwoleń na broń. Alarmujące dane NIK pokazują prawdę - Next Gazeta.pl

Raport Najwyższej Izby Kontroli (NIK) wykazał, że w latach 2020–2024 liczba pozwoleń na broń do celów cywilnych wydawanych przez Policję wzrosła prawie o 200 proc. W 2020 roku wydano nieco ponad 15 tysięcy takich dokumentów, a w 2024 roku liczba ta zwiększyła się do blisko 46 tysięcy.

Instytucja zauważyła, że wzrost ten nie jest równoznaczny z liczbą osób posiadających broń, ponieważ jedna osoba może posiadać więcej niż jedno pozwolenie na różne cele.

NIK wskazała, że stworzony w Polsce system ograniczeń w dostępie do broni palnej i nadzór nad nim nie zawierają wszystkich mechanizmów minimalizujących ryzyka związane z jej posiadaniem.

Brakujące mechanizmy kontroli

Polska nie w pełni zrealizowała unijną dyrektywę w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni z marca 2021 roku. Brakuje w niej systemu monitorowania, czy właściciele broni nadal spełniają wymogi, w tym regularnie sprawdzają ich zdrowie psychiczne i fizyczne.

Okresowymi badaniami medycznymi i psychologicznymi nie są objęci m.in. myśliwi czy posiadacze pozwoleń na broń do celów sportowych czy kolekcjonerskich. Wystarczy tu jednorazowa ocena zdolności psychofizycznych w momencie ubiegania się o dokument, wydawana bezterminowo.

Brak również mechanizmów sprawdzających, czy posiadacz pozwolenia wciąż spełnia warunki, na podstawie których je otrzymał. Jeśli pozwolenie zostało wydane w celach kolekcjonerskich, to czy nadal należy do stowarzyszenia zrzeszającego takie osoby.

Niespójne dane i brak ewidencji

Statystyki wydawanych pozwoleń były przekłamane, ponieważ system liczył dokumenty, a nie konkretne osoby. Jeśli ktoś miał pozwolenie do trzech celów, widniał w danych trzykrotnie, co mogło zawyżać liczbę posiadaczy broni.

Brakuje również informacji o śmierci osób, którym pozwolenie zostało wydane. Z analizy NIK wynika, że broń po zmarłych pozostawała niezabezpieczona nawet przez 30 lat, co może prowadzić do jej utraty i użycia przez nieuprawnione osoby.

Z pięcioletnim opóźnieniem uruchomiono System Rejestracji Broni (SRB) w listopadzie 2024 roku, ale dane w nim zawarte są niekompletne i nie zawierają każdej sztuki broni palnej. Nie zostały połączone osobne rejestry policji oraz Żandarmerii.

Żandarmeria wojskowa nie publikowała statystycznych informacji o wydaniu uprawnień do dysponowania bronią prywatną przez żołnierzy zawodowych, przekazując policji raz w roku jedynie ogólną liczbę wydanych pozwoleń.

Kontrowersje wokół przepisów

Dwukrotnie podjęto próbę zmiany przepisów. Pierwszy projekt z 2024 roku zakładał m.in. rozszerzenie obowiązku okresowych badań o myśliwych oraz zwiększenie częstotliwości badań raz na dwa lata dla osób powyżej 70 lat. Projekt ten przepadł w styczniu 2025 roku.

Drugi projekt pojawił się we wrześniu 2025 roku, ale również nie widać jego skutków. Tymczasem badania IBRIS z września tego roku pokazują, że prawie połowa ankietowanych sądzi, że obecne przepisy są wystarczające, a jedynie niecałe 18 proc. popiera ich zaostrzenie.

Za „rozluźnieniem” przepisów opowiedziało się 26,8 proc. badanych. Takie poglądy wyrażała m.in. Konfederacja, podczas gdy prezydent Karol Nawrocki we wrześniu tego roku stwierdził, że „W Polsce należy podjąć publiczną dyskusję o odpowiedzialnym dostępie do broni”.