Polska zmierzyła się z koszmarem znanym z Ameryki. Czy jesteśmy na niego gotowi? - Zero.pl

7 listopada 2026 roku w Krakowie doszło do tragedii, którą dotychczas kojarzyliśmy przede wszystkim z doniesień medialnych ze Stanów Zjednoczonych. Młody człowiek, wyposażony w broń długą, hełm i kamizelkę taktyczną, otworzył ogień do przypadkowych ludzi w centrum miasta. Dzięki zdecydowanej interwencji funkcjonariuszy Policji sprawca został postrzelony i zatrzymany. Niestety, zanim do tego doszło, zdążył zamordować sześć osób i ranić piętnaście kolejnych, w tym dwóch interweniujących policjantów. W domu napastnika odnaleziono również ciała trzech członków jego najbliższej rodziny.

Bezprecedensowe wydarzenie

To tragiczne wydarzenie wpisuje się w kategorię zagrożeń określanych jako aktywny strzelec (ang. Active Shooter). Pojęcie to odnosi się do osoby, która przy użyciu broni palnej prowadzi ostrzał ludzi, stwarzając bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia wielu osób. Charakterystyczne dla takich zdarzeń są ich gwałtowność, nieprzewidywalność i niezwykle krótki czas, w którym można podjąć skuteczne działania ograniczające liczbę ofiar.

Dla wszystkich służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo – Policji, Państwowej Straży Pożarnej, Państwowego Ratownictwa Medycznego czy Straży Miejskiej – zdarzenie o takiej skali stanowi ogromne wyzwanie. Na podstawie dostępnych informacji można już dzisiaj wysoko ocenić zaangażowanie i determinację funkcjonariuszy oraz ratowników, którzy jako pierwsi znaleźli się na miejscu tragedii.

Na uwagę zasługuje również postawa części przypadkowych świadków, którzy nie pozostali obojętni wobec rannych i rozpoczęli udzielanie pierwszej pomocy. Niestety, widzieliśmy także zupełnie inne zachowania – osoby, które zamiast pomóc poszkodowanym, ograniczały swoją aktywność do filmowania dramatycznych scen telefonami komórkowymi.

Przygotowanie do zagrożenia

Atak w Krakowie jest wydarzeniem bezprecedensowym w najnowszej historii Polski pod względem charakteru i skali użycia broni palnej przeciwko przypadkowym osobom w przestrzeni publicznej. Nie oznacza to jednak, że zagrożenie tego rodzaju nie było wcześniej rozpoznawane. W Polsce dochodziło już do brutalnych ataków na przypadkowe osoby, również z użyciem noży i innych niebezpiecznych narzędzi. Zdarzenia typu Active Shooter były natomiast od lat analizowane przez specjalistów zajmujących się bezpieczeństwem.

Moim zdaniem pojawienie się takiego zagrożenia w Polsce było bardziej kwestią czasu niż samego prawdopodobieństwa jego wystąpienia. Można było natomiast przygotowywać się na określony rodzaj zagrożenia i jego potencjalne konsekwencje. Warto przywołać ćwiczenia „ŻBIK 19”, przeprowadzone 17–18 października 2019 roku w Pruszkowie, które współorganizowało Stowarzyszenie ObronaNarodowa.pl.

Były to ćwiczenia szczebla powiatowego z zakresu zarządzania kryzysowego, których zasadniczym tematem było reagowanie na atak uzbrojonych napastników w obiekcie publicznym. W przedsięwzięciu uczestniczyło około 400 osób, w tym uczniowie, nauczyciele, funkcjonariusze Policji, pododdział kontrterrorystyczny oraz służby ratownicze.

Wnioski na przyszłość

Podczas ćwiczenia w Pruszkowie policjanci z prewencji mieli okazję zmierzyć się z dobrze przygotowanymi pozorantami. Podobnie jak podczas wydarzeń z 7 listopada w Krakowie, to właśnie zwykły patrol Policji jako pierwszy musiał zmierzyć się z bezpośrednim zagrożeniem. Doświadczenie zdobyte podczas ćwiczeń było dla nich bezcenne, nawet jeśli w symulacji zostali wyeliminowani przez napastników.

W sytuacji aktywnego strzelca pierwsze minuty mają decydujące znaczenie, a ciężar początkowej interwencji w praktyce spada na funkcjonariuszy pełniących codzienną służbę. Dlatego tak istotne jest ich przygotowanie nie tylko w zakresie wyszkolenia strzeleckiego, ale również umiejętności podejmowania decyzji pod presją czasu i reagowania w warunkach zagrożenia.

Drugim elementem, który okazał się kluczowy, było przygotowanie uczniów i pracowników szkoły. Uczniowie przeszli szkolenia z zasad postępowania podczas ataku, w tym ucieczki, ukrywania się i barykadowania pomieszczeń, a następnie mieli możliwość praktycznego zastosowania tej wiedzy.

Trzecią sytuacją, która pokazała potrzebę kompleksowego przygotowania, była reakcja strażaków PSP. Pozorowani napastnicy przedostali się na dach szkoły i otworzyli ogień w kierunku stanowiska PSP. Ta sytuacja doskonale pokazuje, że podczas zdarzenia o charakterze niestandardowym same służby ratownicze mogą stać się celem ataku.

Trwa śledztwo, które powinno szczegółowo wyjaśnić okoliczności i motywy działania sprawcy oraz przebieg interwencji. Warto jednak już teraz podkreślić, że ćwiczenia powinny obejmować sytuacje, które wykraczają poza rutynowe procedury i zmuszają uczestników do podejmowania decyzji w warunkach niepewności. Odkryte podczas ćwiczeń słabości systemu warto poprawiać, zanim zostaną one zweryfikowane przez rzeczywiste zagrożenie.