„Nie ma wyjścia”. Ludwik Kotecki mówi, co trzeba zrobić z podatkami i 800+ - Rzeczpospolita

– Ja to ja, ale minister finansów powinien się modlić codziennie – mówi w rozmowie z „Rzeczpospolitą” Ludwik Kotecki, członek zarządu Narodowego Banku Polski, pytany o stan finansów publicznych. Rada Polityki Pieniężnej, której członkiem był Kotecki, ostrzega w opinii do projektu budżetu na 2027 r., że jeśli wysokiego deficytu nie uda się skorygować, zmianę wymusi rynek, co skutkowałoby przeceną polskich aktywów, osłabieniem złotego i wzrostem rentowności obligacji.

Kotecki uważa, że w 2027 r. taki scenariusz jeszcze się nie zrealizuje. – Rynek będzie czekał na wybory, bo wie, że przed nimi nikt nie będzie podejmował poważnej konsolidacji, bo to byłby przepis na przegranie wyborów – mówi. Przyznaje jednak, że inwestorzy wciąż widzą dwa mocne punkty polskiej gospodarki: wysoki wzrost i szeroki dostęp do środków unijnych.

Ostrzeżenia ratingowe

Jednocześnie ostrzeżenia agencji ratingowych stają się coraz poważniejsze. – Tsunami to jeszcze nie jest – zastrzega Kotecki, komentując pogorszenie perspektyw ratingowych Polski. – Ale nie czytałbym tego jako uspokajającej wiadomości. Cierpliwość rynku powoli się kończy.

Agencja S&P widzi dług netto Polski na poziomie ponad 70 proc. PKB w 2029 r. Problemem jest też deficyt bliski 7 proc. PKB już trzeci rok z rzędu, i to przy dobrej koniunkturze. – Konsekwencje zmiany ratingu też są znane: wyższa premia za ryzyko, droższe finansowanie deficytu, mniejszy margines czy bufor na kolejny szok – wylicza Kotecki.

Plan konsolidacji

Kotecki przedstawia własny scenariusz planu konsolidacji obejmującego cztery lata. Przy deficycie rzędu około 281 mld zł, czyli około 7 proc. PKB, jego redukcja powinna wynosić 0,7–0,9 pkt proc. PKB rocznie. – To tempo, które powinno być jeszcze do przełknięcia przez gospodarkę: w ciągu czterech lat moglibyśmy zejść z około 7 proc. deficytu do 3 proc. – przekonuje.

Oznacza to konieczność znalezienia około 160 mld zł. Kotecki podkreśla, że potrzebna jest długa lista działań zarówno po stronie wydatków, jak i dochodów. – Nie ma wyjścia – odpowiada pytany o podniesienie podatków. Jego zdaniem problemem nie jest luka VAT, ale system stawek preferencyjnych.

Nowe podatki i cięcia

Kotecki zwraca uwagę na arbitraż podatkowy powstały po zmianach Polskiego Ładu. – Mamy sytuację, w której dwie osoby wykonujące podobną pracę i osiągające podobne dochody płacą diametralnie różne podatki – wskazuje. Wśród możliwych działań wymienia nowe podatki: na zbrojenia, majątkowy i cyfrowy.

Po stronie wydatkowej wskazuje na obronność. – Mam nadzieję, że w 2028 r. i kolejnych latach będzie można zacząć wydawać mniej na zbrojenia. To są bardzo duże pieniądze – mówi, stawiając warunek, że sytuacja geopolityczna nie może być bardziej niebezpieczna niż obecnie.

Kotecki proponuje również mrożenie 800+ i wprowadzenie kryterium dochodowego. – Trzeba szukać oszczędności tam, gdzie będzie to najmniej bolało – podkreśla. Ostrzega, że brak działań doprowadzi do scenariusza znanego z Grecji. – Konsolidacja wymuszona przez rynki zawsze będzie gorszym, bo gwałtownym i bardziej kosztownym rozwiązaniem niż konsolidacja przygotowana przez rząd – mówi.