Teorie spiskowe i polityczne manipulacje po zamachu w Krakowie. Fake newsy dotarły za granicę

Po strzelaninie na krakowskim Rynku Głównym, do której doszło 7 listopada, w internecie pojawiły się tysiące wpisów podważających oficjalne ustalenia służb. Fałszywe przekazy rozchodziły się także poza Polską, a część z nich była powielana przez rosyjskie konta.

Platformy społecznościowe wypełniły się nie tylko relacjami i nagraniami świadków, ale też próbami wykorzystania tragedii do rozpowszechniania oskarżeń i podsycania społecznych podziałów.

Część z nich dotyczyła przebiegu strzelaniny, inne próbowały przypisać odpowiedzialność za tragedię konkretnym środowiskom politycznym.

Największe nasilenie dezinformacji

Według Ministerstwa Cyfryzacji, największe nasilenie dezinformacji odnotowano w sobotę około godziny 18. Łączna liczba wyświetleń najpopularniejszych przekazów przekroczyła tego dnia 200 mln.

Szczególnie duży zasięg zyskały oskarżenia wobec rządu i Unii Europejskiej. Jak podaje Ministerstwo Cyfryzacji, pojedyncza narracja o ich rzekomym udziale w przygotowaniu zamachu mogła wygenerować nawet 200 mln wyświetleń.

Teorie spiskowe i rosyjska propaganda

Internauci mogli natrafić na sugestie, że zamach był prowokacją polskich władz, związaną m.in. z planowanym na 11 listopada Marszem Niepodległości. Próbowano też łączyć tragedię z protestami pod Trybunałem Konstytucyjnym.

Z ustaleń OKO.press wynika, że już kilka godzin po strzelaninie rosyjskie konta zaczęły rozpowszechniać manipulacje sugerujące związki sprawcy z ukraińskim wojskiem.

Podobne materiały publikowały serwisy szerzące prorosyjską propagandę m.in. w Grecji, Hiszpanii, Chinach i Bułgarii. Przekaz był modyfikowany nawet po potwierdzeniu, że napastnik jest obywatelem Polski.

Pojawiły się dwa nowe zdjęcia. Jedno przedstawia ukraińskiego żołnierza z zasłoniętą twarzą, z naszywką taką jak ta, która znaleziono na sprzęcie Michała O. Na drugim, pochodzącym z konta Forward Observations Group, widać trzech uzbrojonych żołnierzy. Wskazano też lokalizację: Kursk, Rosja.

Fałszywe narracje na kontach osób publicznych

Nieprawdziwe materiały pojawiały się też na kontach osób publicznych, polityków i dziennikarzy, których rozpoznawalność dodatkowo zwiększała wiarygodność przekazu.

Według ustaleń Ryszarda Kuta, Mariusz Jan Frankiewicz, radny dzielnicy Dąbrowa w Gdyni i administrator facebookowej grupy Gdynia Info, rozpowszechniał zmanipulowane zdjęcie ministra spraw wewnętrznych i administracji Marcina Kierwińskiego.

Osobę widoczną obok polityka zastąpiono wizerunkiem zamachowca, któremu dodano symbol Koalicji Obywatelskiej, sugerując tym samym jego polityczne powiązania.

Zmanipulowany obraz miał trafić zarówno na prywatny profil radnego, jak i do grupy liczącej około 40 tys. członków. Zdjęcie miał udostępnić także związany z Telewizją Republika Sławomir Jastrzębowski.

Służby monitorują i usuwają fałszywe przekazy

W odpowiedzi na falę manipulacji resort cyfryzacji i Ośrodek Analizy Dezinformacji NASK rozpoczęły intensywne monitorowanie platform społecznościowych. Współpracują przy tym z centrum antyterrorystycznym ABW.

Do moderacji zgłoszono ponad 2 tys. profili, wśród których znalazły się boty publikujące treści w różnych językach. Kilkadziesiąt kont używało rosyjskiego lub posiadało oznaczenia nawiązujące do Rosji.

Według ministerstwa, natężenie fałszywych przekazów zaczęło maleć po sobotnim szczycie aktywności. Nie oznacza to końca problemu – dementowane historie są zastępowane nowymi, w tym twierdzeniami, że zamach został zainscenizowany.

Sprawą relacji Telewizji Republika zajęła się Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji. Jej redaktor naczelny Tomasz Sakiewicz bezpodstawnie sugerował, że w ataku mogli uczestniczyć cudzoziemcy. Sakiewicz wiązał też rzekomy brak funkcjonariuszy na miejscu tragedii z zabezpieczaniem protestów w Warszawie.

Tymczasem według policji pierwszy patrol podjął interwencję już 23 sekundy po zgłoszeniu – strzały padły niecałe 3 minuty później.