Kiedyś były zbliżone, a dziś dzieli je przepaść. PIT i ZUS coraz bardziej się rozjeżdżają - Interia Biznes
Od 2027 roku limit składek ZUS na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wzrośnie do 300 990 zł, podczas gdy progi podatkowe pozostaną wciąż znacznie niżej, co wpłynie na wysokość wynagrodzeń netto pracowników.
Na to, ile pracownik dostaje na rękę, wpływają podatki oraz składki ZUS. Parlament uchwalił ustawę podatkową, ale jednocześnie jak co roku rośnie limit, powyżej którego nie są odciągane składki społeczne. Roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników czy zleceniobiorców nie może przekraczać rocznie kwoty trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy. O ile w 2026 r. kwota ta wynosi 282 600 zł, to od przyszłego roku zostanie podwyższona do 300 990 zł, czyli o 18 390 zł.
W przeciwieństwie do progów podatkowych limit 30-krotności rośnie wraz z płacami.
„Tzw. 30-krotność ZUS i próg podatkowy dobrze pokazują dwa zupełnie różne podejścia do zmieniających się wynagrodzeń. Limit składek emerytalnych i rentowych jest powiązany z prognozowanym przeciętnym wynagrodzeniem, dlatego aktualizuje się co roku praktycznie automatycznie. W 2027 r. wyniesie już 300 990 zł. Próg skali PIT takiego mechanizmu nie ma i zmienia się tylko wtedy, gdy ustawodawca zdecyduje się zmienić ustawę”.
I przypomina, że jeszcze w 2008 r. oba limity były niemal identyczne: 30-krotność wynosiła 85 290 zł, a najwyższa, 40-proc. stawka PIT zaczynała się od 85 528 zł. Oznaczało to, że mniej więcej w momencie wejścia w najwyższą stawkę podatku pracownik przestawał jednocześnie płacić składki emerytalne i rentowe. Wzrost obciążenia PIT był więc częściowo amortyzowany spadkiem obciążeń składkowych.
Progi podatkowe PIT są odmrażane rzadko, a progi ZUS co roku.
Z czasem ta zależność się rozpadła. Próg PIT przez wiele lat pozostawał na poziomie 85 528 zł, podczas gdy 30-krotność rosła wraz z wynagrodzeniami. Podniesienie progu podatkowego do 120 tys. zł w 2022 r. na chwilę zmniejszyło dystans, ale go nie zlikwidowało. W kolejnych latach, szczególnie przy szybkim wzroście nominalnych wynagrodzeń, różnica ponownie gwałtownie wzrosła. W 2027 r. limit składkowy będzie już wynosił 300 990 zł. Z kolei projektowana na 2027 r. zmiana skali PIT (o jeśli wejdzie w życie), nieco złagodzi ten efekt: 12 proc. ma obowiązywać do 130 tys. zł, następnie 24 proc. do 150 tys. zł, a 32 proc. dopiero powyżej tej kwoty. Nadal jednak między wejściem w 32-proc. PIT a osiągnięciem 30-krotności pozostanie ponad 150 tys. zł różnicy.
To pokazuje szerszy problem: parametry systemu składkowego nadążają za wzrostem nominalnych wynagrodzeń, natomiast progi PIT nie robią tego automatycznie. Jeżeli progi podatkowe nie będą okresowo podnoszone lub waloryzowane, relacja pomiędzy podatkami i składkami będzie ponownie rozjeżdżać się z każdym kolejnym rokiem.
Na to, że składki społeczne w pewnym momencie danego roku przestaną być potrącane mogą liczyć tylko osoby o bardzo wysokich dochodach.
Jeszcze kilka lat temu u lepiej zarabiających przekroczenie progu podatkowego i limitu składek ZUS następowało w zbliżonym okresie. Przez ostatnie lata próg pozostawał niezmienny, a limit co roku rósł. W efekcie pracownik przez kilka miesięcy opłaca jednocześnie wyższy podatek i pełne składki, co realnie obniża jego wynagrodzenie na rękę.
Jak to wygląda na konkretnych przykładach? Ile trzeba zarabiać, żeby składki ZUS przestały być potrącane pod koniec roku? Wylicza Piotr Szulczewski, prawnik, ekspert podatkowy e-pity.pl.
„Specjalista elektrotechnik z zarobkami w 2026 r. w kwocie 19 622,26 netto (ok. 28 300 zł brutto) wypłacanymi od początku roku już w październiku przestaje płacić składki emerytalne i rentowe. Jego wynagrodzenie „na rękę” (netto) od listopada rośnie o prawie 1900 zł (1 879,79 zł). W ciągu roku daje mu to łącznie na rękę ok. 3 830 zł oszczędności z tytułu nieopłacanych składek do ZUS (suma ta wynika z połączenia składek nieopłacanych za część wynagrodzenia za październik, a także za całe wynagrodzenie listopadowe i grudniowe). W przyszłym roku zmieniony limit ZUS spowoduje, że ten sam pracownik uzyska wyższe wynagrodzenie netto dopiero od połowy listopada, a jego roczna oszczędność wyniesie około 2 558 zł (1900 za grudzień i ok. 658 zł za listopad). Różnica na niekorzyść to prawie 1300 zł.”
Podwyższenie limitu składek ZUS idzie w parze z proponowanymi zmianami podatkowymi - podwyższeniem do 130 tys. zł pierwszego progu podatkowego (12 proc.). Dochód powyżej tej kwoty, ale do 150 tys. zł opodatkowany będzie nową stawką 24 proc., a nie jak do tej pory - 32 proc. Najwyższa, 32-procentowa stawka obowiązywać ma dopiero od nadwyżki dochodów ponad 150 tys. zł. Ustawę z nowymi progami podatkowymi Sejm uchwalił 5 listopada, a 6 listopada Senat. Jeśli ustawa wejdzie w życie (warunkiem jest podpis prezydenta), nowe progi obejmą dochody od 2027 r. Zmiany podatkowe, w przeciwieństwie do modyfikacji w limitach ZUS, mają pozytywnie oddziaływać na wynagrodzenie netto pracowników.
Nowy próg podatkowy daleko od progu ZUS.
„Należy pamiętać, że limity podatkowe i zmiana progów skali, czyli wskazane powyżej kwoty 130 tys. zł i 150 tys. zł dotyczą dochodu podatnika, czyli wynagrodzenia po odjęciu od niego składek ZUS oraz kosztów podatkowych. Dopiero przekroczenie 14 780 zł brutto miesięcznie (177 400 zł brutto rocznie) pozwala korzystać ze zmiany podatkowej w całości. Wówczas do portfela podatnika trafia kwota 3 600 zł rocznie - podkreśla Piotr Szulczewski.”
I podaje inny przykład: „W 2026 r. pracownik zarabiający na rękę 16 400 zł (23 550 zł brutto) zaczyna opłacać podatek według wyższej stawki 32 proc. już w lipcu. Po zmianie progów podatkowych jego realna korzyść w 2027 r. wyniesie 3 600 zł. Jednocześnie osoba ta przez cały rok opłacać będzie składki emerytalno-rentowe (nie przekroczy limitu 30-krotności przeciętnego wynagrodzenia). Gdyby w 2026 r. specjalista zarabiał ok. 1 000 zł netto więcej - 17 428,76 (25 082 zł brutto) w 2026 r. uzyska on realnie prawo do korzystania z niższych składek ZUS od większości wynagrodzenia grudniowego. W 2027 r. skorzysta on z całej kwoty wynikającej ze zmian podatkowych (3 600 zł) jednak „straci” na podniesieniu limitu w ZUS ok. 1300 zł. Realnie zatem zamiast 3 600 zł, jego portfel zasili jedynie 2 300 zł”.
Powiązane
