"Reformy na miarę państwa rozwiniętego". Ekonomista wskazuje ukryte rezerwy wzrostu

Polska praktycznie nie sprawdza, czy programy społeczne i gospodarcze działają zgodnie z zamierzeniami. Skutkiem jest marnotrawstwo publicznych pieniędzy na nieefektywne działania – mówi money.pl dyrektor Polskiego Instytutu Ekonomicznego.

Maciej Sobolewski przywołuje szacunki OECD, wedle których wykorzystanie danych publicznych do lepszego ukierunkowania polityki gospodarczej mogłoby zwiększyć PKB Polski nawet o 1,5 proc. – To jest pewna ukryta rezerwa wzrostu – wskazuje.

Sukces konwergencji

Według Grzegorza Siemionczyka, produkt krajowy brutto na mieszkańca Polski w minionych 35 latach zwiększył się o 266 proc. W raporcie „Polska droga do zamożności” analitycy PIE przedstawili ten wynik jako ogromny sukces. Czy Polska osiągnęła coś więcej niż inne kraje, które startowały z podobnego poziomu?

Maciej Sobolewski wyjaśnia: Od ekonomistów zza granicy często słyszę, że Polska to podręcznikowy przykład konwergencji ekonomicznej. Ten spektakularny wzrost PKB na mieszkańca wynikał z logiki procesu nadganiania. Ale mimo to ci sami ekonomiści uważają wyniki polskiej gospodarki za ogromny sukces.

Składniki sukcesu

Główne składniki sukcesu polskiej gospodarki to usunięcie barier dla swobodnego przepływu czynników produkcji, dopuszczenie tzw. twórczej destrukcji oraz instytucje oparte na rządach prawa, które sprawiły, że owoce wzrostu zostały szeroko rozdzielone.

Nie doszło w Polsce do oligarchizacji gospodarki, co przytrafiło się nie tylko Ukrainie, ale na mniejszą skalę również Bułgarii i Węgrom. Na wzroście gospodarczym zyskali w Polsce niemal wszyscy, a nie jedynie elity.

Model rozwoju

Jednym z popularnych argumentów podważających sukces gospodarczy Polski jest to, że nie dorobiliśmy się firm o globalnym znaczeniu. Rozwój polskiej gospodarki był napędzany przez zagraniczne inwestycje, korzystające z relatywnie taniej pracy.

To porównywanie Polski do Korei Południowej jest chybione. Mamy zupełnie inne modele kapitalizmu. W Korei Płd. wykształcił się kapitalizm sterowany, gdzie słynne firmy nie podlegały prawdziwym ograniczeniom rynkowym, były pod kuratelą państwa.

W polskim modelu kapitalizmu proces rozwoju jest organiczny, a więc rozłożony na lata, inaczej niż w Korei Płd., gdzie był animowany przez państwo.

Innowacje i inwestycje

Jedną z zagadek rozwoju polskiej gospodarki jest to, że szybki wzrost PKB następował pomimo permanentnie niskiej stopy inwestycji. To w pewnym sensie statystyczny artefakt wynikający ze specyfiki polskiej gospodarki i trudności pomiarowych.

W świetle unijnych statystyk Polska jest pod względem innowacyjności w ogonie Europy. Stopa wydatków na badania i rozwój bez wątpienia jest dziś w Polsce niska, ale wydaje się, że jest adekwatna do naszego poziomu rozwoju.

Firmy będą zmuszone do skierowania się w stronę bardziej innowacyjnych projektów, ale państwo może prowadzić politykę, która będzie temu sprzyjała. Instrumenty wspierające takie wydatki trzeba kierować do największych firm oraz do start-upów.