Rewolucja na polskiej kolei. Zagraniczni przewoźnicy w grze o 26 mld zł
Rząd planuje ogłosić przetarg na świadczenie usług publicznego transportu kolejowego w czwartym kwartale 2027 r. Liberalizacja rynku nastąpi 15 grudnia 2030 r. wraz z wejściem w życie nowego rozkładu jazdy.
– W czwartym kwartale 2027 r. planujemy ogłosić przetarg na świadczenie usług publicznego transportu zbiorowego na poziomie międzywojewódzkim i międzynarodowym – mówi „Rzeczpospolitej” Joanna Lech, dyrektor Centrum Unijnych Projektów Transportowych (CUPT).
Chodzi o liberalizację rynku pasażerskich przewozów kolejowych, która nastąpi 15 grudnia 2030 r., wraz z wejściem w życie nowego rozkładu jazdy. To data wynikająca z unijnego czwartego pakietu kolejowego, który wymusza otwarte postępowania na przejazdy dotowane.
W Polsce przetargi na połączenia krajowe ogłosi CUPT. W puli ma się znaleźć aż 26 mld zł na lata 2030–2034. To oznacza koniec modelu, w którym przewozy dalekobieżne bez przetargu, na podstawie długoletniej umowy, powierzano PKP Intercity.
Faworyt w przetargu
– Zainteresowanie przetargiem na przewozy dalekobieżne w latach 2030–2034 jest spore. W konsultacjach biorą udział przewoźnicy krajowi i zagraniczni, państwowi i komercyjni. Nie zmienia to faktu, że okres zakontraktowania trwający cztery years uniemożliwi większe inwestycje taborowe.
Oznacza to, że w najlepszej sytuacji będzie Intercity, które ma zarówno zaplecza, jak i tabor.
Jak ustaliła „Rzeczpospolita”, w konsultacjach branżowych biorą udział zarówno operatorzy zagraniczni (RegioJet, FlixTrain i LeoExpress), jak i rodzimi m.in. Arriva, PKP Intercity oraz przewoźnicy regionalni.
Obawy regionów
Regiony obawiają się przetargów. Poszczególne samorządy regularnie zwracają się do Ministerstwa Infrastruktury z prośbą o zmianę przepisów. Proponują, by pozostawić możliwość bezpośredniego powierzania przewozów przez samorząd bez organizowania przetargu.
Jak dowiedziała się „Rzeczpospolita”, ministerstwo prowadzi w tej sprawie rozmowy z Komisją Europejską. Strona polska przychyla się do stanowiska samorządów, jednak najprawdopodobniej nie uda się wynegocjować okresu przejściowego.
Doświadczenia zagraniczne
Czesi pokazali, jak otworzyć kolej na konkurencję. W Czechach pionierem był RegioJet, który w grudniu 2019 r. jako pierwszy prywatny przewoźnik w tym kraju rozpoczął obsługę dalekobieżnego połączenia dotowanego.
Liberalizacja doprowadziła do obniżenia cen biletów oraz poprawy oferty na głównych trasach. We Francji pierwszy przetarg z 2020 r. na dotowane połączenia dalekobieżne został unieważniony, a w Niemczech nigdy nie wprowadzono umów o świadczenie usług publicznych na rynku połączeń dalekobieżnych.
Bariery wejścia
– Falstart RegioJeta był poważny i wielowymiarowy. To nie może tak wyglądać w komercyjnej realizacji przewozów dalekobieżnych – mówi Piotr Malepszak, wiceminister infrastruktury.
Według danych Urzędu Transportu Kolejowego, za drugi kwartał 2026 r., przewozy komercyjne miały jedynie 2,5 proc. udziału w rynku pasażerskim. Zdecydowana większość podróży przypadała na połączenia dotowane.
Wiele wskazuje, że prawdziwy sprawdzian konkurencji może nadejść dopiero w 2035 r., wraz z nowym rozkładem jazdy i planowanym uruchomieniem kolei dużych prędkości.
Powiązane
