Kulisy władzy "wielkiej" carycy. "Ją interesowała rola cara"
Katarzyna II doszła do władzy w Rosji w wyniku przewrotu pałacowego, koncentrując się na roli cara, nie carycy, jak wyjaśnił prof. Hieronim Gral w programie „Teraz WP”.
Katarzyna II, pierwotnie niemiecka księżniczka Sophie Auguste von Anhalt-Zerbst, objęła władzę w Rosji po obaleniu swojego męża Piotra III w wyniku przewrotu pałacowego. Jej rządy opierały się na szlachcie oraz brutalnej pragmatyce politycznej, co podkreślił prof. Hieronim Gral w programie „Teraz WP”.
Historyk zwrócił uwagę, że władczynię interesowała przede wszystkim rola cara, nie carycy. - Ją interesowała rola cara - wskazał ekspert. - My mówimy caryca Katarzyna. Tymczasem ją interesowała rola cara Katarzyny. Ona miała być monarchą, a nie żoną monarchy.
Przemiany społeczne Rosji
Panowanie Katarzyny II przyniosło przebudowę struktury społecznej imperium. Główną siłą napędową reżimu stała się szlachta, która otrzymała liczne przywileje. Cenę za te przywileje zapłaciły warstwy najniższe - ograniczenie praw włościan i uzależnienie ich od właścicieli ziemskich pogłębiło kryzys społeczny, którego wyrazem był bunt Pugaczowa.
Jej przywileje wydane dla szlachty w zasadzie są ostateczne. Czynią z klasy chłopskiej bezwolne i pozbawione praw bydło
Ekspansja i rozbory Polski
W polityce zagranicznej caryca dążyła do ekspansji na południe, rozwijając z Grigorijem Potiomkinem tak zwany projekt grecki, zakładający wyparcie Imperium Osmańskiego z Bałkanów. W polityce wobec Polski Katarzyna II była pragmatyczna - początkowo preferowała utrzymanie Polski jako protektoratu, by ostatecznie doprowadzić do jej rozbiorów.
Rosyjska dyplomacja podsycała konflikty wewnętrzne w Rzeczypospolitej, wykorzystując sprzedajność polskiej klasy politycznej. - Dyplomacja rosyjska, dyplomacja caryńska, genialnie wygrywała wszystkie, niestety bardzo liczne niedostatki polskiej klasy politycznej - ocenił prof. Gral.
Po zainicjowaniu pierwszego rozbioru w 1772 roku mechanizm podziału stał się nieodwracalny. Pomimo militarnego zwycięstwa nad powstaniem kościuszkowskim Rosja nie zdecydowała się na zajęcie całego terytorium Polski, unikając otwartej konfrontacji z Prusami.
Dziedzictwo carycy
Prof. Gral obalił również tezę o gospodarczym rozkwicie cesarstwa za panowania Katarzyny II. Finanse publiczne z tego okresu obciążały państwo przez kolejne dekady, a ostatnie pożyczki spłacono dopiero w 1891 roku. Ekspert określił ten system jako „gospodarkę drapieżną, eksploatacyjną w zasadzie kolonialną”.
Motywacje historyczne i ideologiczne carycy, podobnie jak działania współczesnego Władimira Putina, służyły jako narzędzie czystej propagandy uzasadniającej ekspansję terytorialną. Jej dziedzictwo pozostaje symbolem imperialnej ambicji i bezwzględnej polityki władzy.
Powiązane
