CIT w Polsce to nie 19%. Największe grupy z GPW płacą znacznie więcej, czyli średnio 33% podatku - INFOR.PL

Rzeczywiste obciążenia podatkowe największych firm w Polsce znacząco odbiegają od powszechnie znanej stawki CIT wynoszącej 19%. W 2024 r. efektywna stawka podatkowa grup kapitałowych notowanych na GPW w Warszawie wyniosła 33%, co oznacza poziom istotnie wyższy od nominalnego opodatkowania przewidzianego w ustawie. Rozdźwięk pomiędzy stawką nominalną a realnym obciążeniem stanowi jeden z głównych wątków raportu Grant Thornton, który udowadnia, że popularne przekonanie o stałej, 19-proc. stawce CIT jest iluzją.

Autorzy raportu wskazują, że poziom niemal dwukrotnie wyższy niż nominalna stawka 19% to dowód, że polski system podatkowy jest jednym z najbardziej złożonych, nieprzewidywalnych i zarazem najbardziej obciążających w Europie. Taka konstrukcja systemu przekłada się bezpośrednio na trudności w planowaniu finansowym, zarządzaniu rentownością oraz na realne obniżenie zysków netto przedsiębiorstw.

Spadek rentowności, wzrost podatku

Rok 2024 przyniósł spadek rentowności największych grup kapitałowych z GPW. Łączny zysk brutto badanych grup skurczył się do poziomu 90,9 mld zł z ok. 97 mld zł rok wcześniej. Mimo tak wyraźnego spadku bazy, kwota odprowadzonego podatku nie zmniejszyła się proporcjonalnie. W rezultacie średnia efektywna stawka podatkowa (ESP) wzrosła do 33%.

W raporcie zwraca się uwagę na rozjazd między rzeczywistością ekonomiczną a fiskalną. W wielu przypadkach spadek zysków nie przekłada się na proporcjonalny spadek obciążeń podatkowych. Od 6 lat największe grupy z GPW przekazują do fiskusa blisko 1/3 wygenerowanego wyniku brutto, co oznacza utrwalony poziom obciążeń niezależnie od bieżącej sytuacji gospodarczej.

Podmioty państwowe płacą rekordowe podatki

W 2024 r. efektywna stawka podatkowa podmiotów kontrolowanych przez Skarb Państwa wyniosła 54%, co jest najwyższym wynikiem w historii badania. W tym kontekście zwrócono uwagę na czynniki systemowe wpływające na podstawę opodatkowania: wiele kosztów biznesowych lub zdarzeń jednorazowych jest ignorowanych przez system przy ustalaniu podstawy opodatkowania. W efekcie realne obciążenie podatkowe odbiega od intuicyjnych oczekiwań wynikających z nominalnej stawki CIT.

Autorzy raportu podkreślają, że 1/3 podmiotów państwowych z przebadanej grupy zaliczyła w 2024 r. stratę, a mimo to uiściła podatek. To dodatkowo obrazuje złożoność mechanizmów podatkowych i ich wpływ na wyniki finansowe spółek.

Narzędzia optymalizacji

Rok 2024 przyniósł historyczny przełom w wykorzystaniu Podatkowych Grup Kapitałowych. Po raz pierwszy liczba aktywnych PGK przekroczyła magiczną barierę 100 podmiotów, osiągając wynik 111 grup. To skok aż o 20% r/r, co wyraźnie pokazuje zmianę nastawienia rynku i coraz większą świadomość przedsiębiorstw w zakresie narzędzi pozwalających na optymalizację rozliczeń CIT.

Raport nie pozostawia złudzeń – średnia ESP w wysokości 33% to nie anomalia, lecz poziom utrwalający się od lat. Autorzy wskazują, że presja na wzrost obciążeń wcale nie maleje, a system podatkowy utrwala się jako jeden z najbardziej złożonych w Europie.