Broń z zamachu w Krakowie. Czym jest AR-15 i dlaczego budzi tak silne emocje

Podinsp. Katarzyna Cisło, rzeczniczka krakowskiej policji, poinformowała, że napastnik w sobotnim zamachu w Krakowie mógł używać karabinka samopowtarzalnego typu AR-15. Zastrzegła jednak, że jest to wstępna identyfikacja. W samochodzie sprawcy zabezpieczono również inną broń i amunicję. W ataku zginęło sześć osób, a 15 zostało rannych.

Co oznacza AR-15

Wiele osób błędnie interpretuje skrót AR-15 jako „assault rifle” (karabin szturmowy). W rzeczywistości litery pochodzą od nazwy firmy ArmaLite, a skrót oznacza „ArmaLite Rifle”. Liczba 15 to numer projektu w katalogu przedsiębiorstwa. Dziś nazwą AR-15 określa się potocznie całą rodzinę podobnych karabinków produkowanych przez wiele firm.

ArmaLite powstała w 1954 roku w Hollywood jako spółka związana z koncernem lotniczym Fairchild. Jej głównym konstruktorem był Eugene Stoner, który podczas II wojny światowej służył w Korpusie Piechoty Morskiej USA. Zamiast tradycyjnych materiałów jak drewno i ciężka stal, zespół wykorzystał stopy aluminium i tworzywa sztuczne, dzięki czemu karabiny były lżejsze od ówczesnej broni wojskowej.

Historia i różnice

Pierwszym dużym projektem ArmaLite był karabin AR-10 na nabój 7,62 mm. W latach 1956-1957 Stoner wraz z inżynierami Jamesem Sullivanem i Robertem Fremontem opracowali mniejszą konstrukcję na nabój 5,56 mm. W 1959 roku ArmaLite sprzedała prawa do produkcji firmie Colt. W 1964 roku wojskowa wersja karabinka otrzymała oznaczenie M16.

Najważniejsza różnica między cywilnym AR-15 a wojskowym M16 dotyczy sposobu strzelania. Wojskowy M16 może prowadzić ogień seriami lub ogniem ciągłym, podczas gdy cywilny AR-15 jest zasadniczo bronią samopowtarzalną - każde naciśnięcie spustu powoduje oddanie jednego strzału.

Status prawny w Polsce

W Polsce posiadanie karabinka AR-15 wymaga specjalnego pozwolenia, wydanego przez komendanta wojewódzkiego Policji (w Warszawie - Komendanta Stołecznego). Pozwolenia udziela się w określonym celu, np. sportowym lub kolekcjonerskim. Osoba ubiegająca się o pozwolenie musi mieć ukończone 21 lat (z wyjątkami), przedstawić orzeczenia lekarskie i psychologiczne oraz zdać egzamin.

Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę zainteresowanie posiadaniem broni w Polsce znacznie wzrosło. W 2025 roku policja wydała 50 709 pozwoleń na broń. Na koniec roku w obiegu było 411 769 pozwoleń, a w rejestrach znajdowało się 1 037 778 egzemplarzy broni. Napastnik w Krakowie został postrzelony przez policjantów i przewieziony do szpitala.