Trybunał Stanu dla Adama Glapińskiego, wyborcza drożyzna i tysiące lekarzy milionerów. PB BILANS - pb.pl

Sejmowa Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej 9 października zarekomendowała postawienie prezesa NBP Adama Glapińskiego przed Trybunałem Stanu. Sprawozdanie zawiera osiem zarzutów, a Sejm może się nim zająć na posiedzeniu 17 listopada. Bank centralny uważa jednak, że nie można prowadzić takiego postępowania, powołując się na wyroki Trybunału Konstytucyjnego.

Art. 198 Konstytucji wprost wymienia prezesa NBP wśród osób odpowiadających przed Trybunałem Stanu. Otwarty pozostaje jednak spór, jak pociągnąć go do odpowiedzialności. Kwestię tę reguluje ustawa o Trybunale Stanu, zgodnie z którą Sejm decyduje większością bezwzględną. Ten przepis został jednak uznany w 2024 r. przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z ustawą zasadniczą.

Nierówna waga zarzutów

Zarzuty wobec prezesa NBP mają bardzo nierówną wagę. Utrudnianie dostępu do informacji Radzie Polityki Pieniężnej czy nagrody w NBP to co najwyżej naruszenie ustawy. Najcięższy kaliber ma pandemiczny skup obligacji Polskiego Funduszu Rozwoju i Banku Gospodarstwa Krajowego za ponad 100 mld zł.

Krytycy widzą w tym zakazane finansowanie deficytu naokoło: banki kupowały papiery ze świadomością, że po kilku dniach odkupi je NBP. Obrońcy przypominają, że Fed i Europejski Bank Centralny skupowały aktywa na znacznie większą skalę, a kontrole unijnej instytucji nie wykazały naruszeń.

Trudniej bronić aktywności politycznej prezesa. Wizyty na Nowogrodzkiej i wpisy NBP o „kierowniku polowania” trudno pogodzić z powagą urzędu, której wymaga konstytucja. Przeciwnicy oskarżenia wskazują jednak, że także Christine Lagarde, zapowiadając przedterminowe odejście z EBC, wykonała ruch wyraźnie polityczny.

Zawieszenie w obowiązkach?

Najwięcej wątpliwości budzi automatyczne zawieszenie prezesa po postawieniu w stan oskarżenia. Ten przepis również zakwestionował Trybunał Konstytucyjny. Gdyby doszło do zawieszenia, bank centralny zapewne go nie uzna.

Adam Glapiński ma argument w postaci orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który rozstrzygał w sprawie EBC kontra Łotwa. Chodziło o zawieszenie w obowiązkach szefa łotewskiego banku centralnego, Ilmārsa Rimšēvičsa, zatrzymanego w lutym 2018 r. pod zarzutem przyjęcia łapówki. TSUE orzekł, że nie wystarczy sam akt oskarżenia: państwo musi udowodnić, że doszło do poważnego uchybienia.

Drożyzna i lekarze milionerzy

Demokraci wygrali wybory połówkowe do Kongresu z przewagą największą od połowy lat 70. Przyczyny to wojna w Iranie i koszty utrzymania. W Polsce rząd zapewne przedłuży program Ceny Paliw Niżej i wdroży inne mechanizmy osłonowe, co oznacza, że projekt budżetu na 2027 r. już dziś jest nieaktualny.