Polska nadal spełnia warunki dostępu do funduszy UE? Kłopotliwe dla rządu pytania w Brukseli
Niemiecki europoseł Daniel Freund zażądał od Komisji Europejskiej ponownej oceny, czy Polska nadal spełnia warunki praworządności niezbędne do dostępu do unijnych funduszy.
Znany ze swojej bezkompromisowej walki o praworządność z władzami PiS-u i rządem Viktora Orbana Daniel Freund kwestionuje teraz ocenę Komisji Europejskiej dotyczącą praworządności w Polsce. W związku z obecnym kryzysem wokół Trybunału Konstytucyjnego pyta KE, czy nie powinna ponownie sprawdzić, czy Polska nadal spełnia warunki umożliwiające korzystanie z unijnych funduszy.
Decyzja KE z 2024 roku
Sprawa dotyczy mechanizmu, który Komisja zastosowała wobec Polski za rządów PiS. W 2022 roku Bruksela wstrzymała refundację 76 mld euro funduszy dla Polski na lata 2021-2027, bo Warszawa nie spełniała warunku skutecznego wdrażania Karty Praw Podstawowych UE. Równolegle zablokowane było 60 mld euro z KPO. W lutym 2024 roku, po zmianie rządu i przedstawieniu przez Polskę planu przywracania praworządności, KE uznała warunek za spełniony i otworzyła Polsce dostęp do funduszy.
Nie oznaczało to jednak, że wszystkie problemy polskiego sądownictwa zostały rozwiązane. Już wówczas nieoficjalnie przyznawano w Brukseli, że decyzja KE miała charakter polityczny. Przepisy unijne wymagają, by warunki te były spełniane przez cały okres programowania, a Komisja ma obowiązek monitorować ich realizację.
Pytania o kryteria oceny
Właśnie to zakwestionował Daniel Freund podczas debaty w komisji PE ds. kontroli budżetowej z komisarzem Raffaele Fitto. Pytał, jakimi konkretnie kryteriami KE ocenia niezależność sądownictwa w Polsce, skoro w Polsce jest około 3 tysięcy sędziów powołanych niezgodnie z prawem.
Przyjęliśmy obietnice obecnego polskiego rządu i jego plan naprawy sytuacji jako sygnał, że wszystko jest już w porządku. Tymczasem nie jest w porządku. Rząd nie był w stanie przeprowadzić niezbędnych reform, ponieważ prezydent odmawia podpisania tych ustaw.
Freund podkreślił, że źródłem obecnego kryzysu były decyzje władz PiS-u, stwierdzone przez Trybunał Sprawiedliwości UE i Europejski Trybunał Praw Człowieka. Jego zdaniem samo przedstawienie planu naprawy nie powinno oznaczać, że sprawa została zamknięta.
Stanowisko Komisji
Komisarz Fitto nie odpowiedział bezpośrednio na te zarzuty. Zapewnił, że Komisja monitoruje sytuację i przypomniał, że zajęła już stanowisko w sprawie Trybunału Konstytucyjnego za pośrednictwem komisarza Michaela McGratha. Przewodniczący komisji kontroli budżetowej zażądał jednak od KE pisemnych wyjaśnień, w jaki sposób KE ocenia praworządność i zobowiązania Polski.
Powiązane
