Dla ludzi, nie tylko dla drewna. Powstają społeczne lasy wokół miast
W Polsce wyznaczono już 222 lasy o wiodącej funkcji społecznej, obejmujące ponad 243 tys. hektarów, a ich powierzchnia systematycznie rośnie.
Lasy o wiodącej funkcji społecznej wyznaczono dotąd już w 222 z 429 nadleśnictw Lasów Państwowych, czyli w ponad połowie kraju. W takich lasach nadal można realizować prace leśne, ale w sposób jak najbardziej zindywidualizowany, z minimalnym udziałem zrębów zupełnych.
Łącznie obejmują one ponad 243 tys. hektarów, a ich powierzchnia systematycznie rośnie, ponieważ kolejne nadleśnictwa prowadzą prace urządzeniowe i konsultacje z mieszkańcami oraz samorządami.
Najbardziej zaawansowany jest pilotaż ministerstwa klimatu wokół 14 aglomeracji, rozpoczęty w 2024 r. Objął on m.in. Warszawę, Kraków, Trójmiasto, Wrocław, Łódź, Poznań, Katowice, Szczecin, Bielsko-Białą i Kielce.
Gospodarka leśna dostosowana do ludzi
Lasy społeczne nie są parkami ani rezerwatami, w których wszelka gospodarka zostaje zakazana. Nadal można w nich prowadzić prace leśne, ale sposób ich wykonywania ma być dostosowany do intensywnego korzystania z lasu przez ludzi: mniej zrębów zupełnych, więcej dbałości o krajobraz, bezpieczeństwo szlaków i trwałość drzewostanów.
Wyznaczanie takich lasów nie oznacza wyłączenia ich z prowadzenia gospodarki leśnej. Celem jest takie prowadzenie gospodarki leśnej, aby wzmocnić funkcje społeczne tych lasów oraz żeby lasy lepiej odpowiadały potrzebom mieszkańców.
W nadleśnictwie Szczecinek powierzchnię takich lasów zwiększono z 200 do niemal 500 ha. Na tym obszarze odstąpiono od użytkowania rębnego, a planowane tam prace mają służyć bezpieczeństwu użytkowników ścieżek oraz utrzymaniu lasu; większa powierzchnia pozwoliła też stworzyć korytarz ekologiczny z sąsiednim nadleśnictwem Czarnobór.
Podobnie w Kozienicach leśnicy wcześniej informują mieszkańców o planowanych cięciach w miejscach szczególnie widocznych, a w razie potrzeb modyfikują sposób gospodarowania.
Wszystkie samorządy powinny mieć lasy społeczne
Resort klimatu zapowiada, że lasów społecznych będzie przybywać, a mogą one powstawać także wokół mniejszych miast. Obecnie w ponad 100 nadleśnictwach trwają prace, w których analizuje się zarówno istniejące obszary, jak i możliwość wyznaczenia nowych.
Obejmują one nie tylko lasy położone w granicach administracyjnych miast oraz w odległości do 10 km od granic miast liczących ponad 50 tys. mieszkańców, ale również lasy przylegające do terenów zwartej zabudowy, intensywnie wykorzystywane do celów rekreacyjnych, turystycznych, edukacyjnych lub innych społecznych funkcji lasu.
Sopot jest w trakcie drugiego etapu: po ustaleniu wstępnego obszaru trwa geoankieta konsultacyjna, której wyniki omawiane są na spotkaniach z mieszkańcami.
Potrzebujemy takiego narzędzia w odpowiedzi na rosnące znaczenie usług ekosystemowych, zapotrzebowanie społeczne oraz ze względu na bezpieczeństwo klimatyczne. Jako gmina uzdrowiskowa wskazujemy także na potrzebę pilnego i realnego dokończenia pilotażu oraz dostępu mechanizmu wyznaczania lasów społecznych dla wszystkich samorządów.
Długoletnia perspektywa leśników
Dla miast las społeczny to naturalna klimatyzacja, retencja wody, ochrona przed upałem i powodzią oraz przestrzeń rekreacji bez wyjazdu poza aglomerację. A dla mieszkańców taka przestrzeń oznacza większą dostępność zieleni, miejsce spotkań i edukacji przyrodniczej, a także zdrowsze otoczenie w codziennym życiu.
Perspektywa działalności gospodarczej leśników (100 i więcej lat od posadzenia drzew do ich ścięcia) to czas dłuższy niż percepcja pokolenia.
Oznacza to położenie większego akcentu na funkcje rekreacyjne, krajobrazowe, zdrowotne i edukacyjne, przy jednoczesnym zachowaniu trwałości lasów oraz ich funkcji przyrodniczych i gospodarczych.
Nie każde miasto wejdzie jednak w program tak samo. W Kołobrzegu nie planuje się lasów społecznych, ponieważ procedura dotyczy gruntów Skarbu Państwa zarządzanych przez Lasy Państwowe, a nie terenów miejskich; miasto wskazuje, że podobne funkcje pełnią u niego nadmorskie parki.
Powiązane
