Ponad 17,2 mln zł na modernizację Polskiej Stacji Polarnej Hornsund. W tle zmiany klimatu

Instytut Geofizyki PAN zarządzający stacją rozpoczął projekt rozbudowy i modernizacji jej infrastruktury technicznej oraz naukowej. Inwestycja o wartości ponad 17,2 mln zł jest dofinansowana dotacją celową w wysokości prawie 15,2 mln zł ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Stacja uzyskała również środki z projektu finansowanego przez Komisję Europejską.

Pierwszy etap prac stanowi budowa ekologicznego, samowystarczalnego energetycznie budynku garażowego z magazynami i laboratoriami oraz zapleczem dydaktyczno–konferencyjnym. Obiekt ten zastąpi rozebrany latem magazyn, który znajdował się na umacnianym cyplu w rejonie wybrzeża zabieranego przez morze.

Cofające się wybrzeże

– Infrastruktura stacyjna składa się z budynków mieszkalnych, laboratoryjnych, magazynowych i warsztatowych. Są one oddalone od wybrzeża o ponad 200 metrów. W pobliżu wybrzeża mieliśmy dotąd jeden budynek, który był przeznaczony na przechowywanie sprzętu wykorzystywanego na wodzie – wyjaśnił kierownik stacji dr hab. Mateusz Moskalik.

Naukowiec wyjaśnił, że pierwszą przyczyną są silniejsze wiatry, zwiększone falowanie i częstsze sztormy. Dawniej jesienią na wybrzeżu tworzyła się tzw. przylepa śnieżno-lodowa, która chroniła wybrzeże. Dziś pojawia się ona znacznie później, co pozwala silnym sztormom zabierać nawet 2-3 metry wybrzeża jednorazowo.

Energia odnawialna

Przy wybrzeżu znajduje się stacja paliw składająca się z pięciu zbiorników po 25 m sześciennych z olejem napędowym. Dwadzieścia kilka lat temu znajdowały się one ponad 20 metrów od brzegu, a aktualnie jest to niecałe 8 metrów. Średnio wybrzeże cofa się o metr na roku.

– Technologie fotowoltaiki na tyle się rozwinęły, że są już przystosowane do warunków, jakie panują w Arktyce, a szczególnie w okresie dnia polarnego. Za to rozwój technologii energii wiatrowej, szczególnie kompaktowych wiatraków z pionową osią obrotu, zapewnią wsparcie w produkcji energii w okresie zimowym – powiedział Moskalik.

Instytut Geofizyki PAN wraz z Politechniką Turyńską w ramach projektu Sustain-Arctic będą opracowywać nowe systemy magazynowania energii oparte na wodorze, które zostaną wdrożone w Hornsundzie.

Nowoczesna infrastruktura

– Równolegle doszliśmy do wniosku, że skoro budujemy nowy budynek, to zróbmy go na tyle dobrze i nowocześnie, aby nie tylko zapewnił przestrzeń na magazynowanie sprzętu, ale też by pojawiły się tam także pomieszczenia laboratoryjne dla naukowców oraz sale na spotkania – zaznaczył Moskalik.

Projekt już trwa. Latem magazyn przy wybrzeżu został rozebrany. Wczesną jesienią stację odwiedzili architekci, którzy wraz z kierownikiem przeanalizowali i zaplanowali lokalizację nowego budynku. Aktualnie są prowadzone prace przy dokumentowaniu wizji architektonicznej oraz programu funkcjonalno-użytkowego.

Prace mają się zakończyć do 2030 r., aby stacja była w pełni gotowa do zintensyfikowanych badań naukowych, jakie będą prowadzone w trakcie 5. Międzynarodowego Roku Polarnego 2032-2033. W przyszłym roku Polska Stacja Polarna Hornsund obchodzi swe 70-lecie.