Polska może przyspieszyć, kapitał już tu jest
Polska ma szansę na gospodarczy skok inwestycyjny w ciągu najbliższej dekady, wykorzystując silny sektor bankowy i ogromne środki na transformację energetyczną.
Jeżeli usuniemy bariery dotyczące przyłączeń, wkładu własnego i przewidywalności projektów, to transformacja energetyczna może stać się jednym z głównych motorów rozwoju kraju - mówi Bartosz Kublik, prezes Banku Ochrony Środowiska. Politycy mówią, że Polska wchodzi w okres gospodarczego przyspieszenia.
Premier Donald Tusk powiedział niedawno, że „Polska stała się oazą stabilności i wzrostu”. Z kolei minister finansów Andrzej Domański ocenił, że Polska ma realną szansę, by w ciągu najbliższych 10 lat znaleźć się wśród trzech najbardziej wpływowych gospodarek w Europie.
Te słowa mają silne podstawy - Polska należy przecież do najszybciej rozwijających się dużych gospodarek Unii Europejskiej. Mamy silny sektor przedsiębiorstw, niskie bezrobocie, stabilny system bankowy i relatywnie dużą bazę krajowych oszczędności.
Potencjał bankowy
Skala potrzebnych inwestycji jest ogromna. Premier zapowiedział, że w ciągu najbliższej dekady zainwestujemy 1 bilion złotych w energetykę, infrastrukturę, linie przesyłowe i elektrownie. W tej kwocie ponad 220 mld zł ma trafić na odnawialne źródła i magazyny energii, około 234 mld zł na dystrybucję, a 160 mld zł na energetykę jądrową.
Żaden budżet państwa ani fundusz europejski nie sfinansuje samodzielnie takiego programu. I nie powinien. Środki publiczne muszą pełnić przede wszystkim funkcję katalizatora: pokrywać ryzyka, których rynek nie jest w stanie przyjąć, uruchamiać gwarancje, finansować przygotowanie inwestycji i przyciągać kapitał prywatny.
W lipcu 2026 roku depozyty sektora niefinansowego wynosiły około 2,26 bln zł, natomiast kredyty netto dla tego sektora około 1,32 bln zł. Relacja kredytów do depozytów wynosiła zatem 58,4 proc. To niski poziom i dowód, że polski sektor bankowy ma bardzo mocną bazę depozytową.
Te relacje są jeszcze ciekawsze w sektorze banków lokalnych. Tam kredyty stanowią jedynie 38 proc. depozytów sektora niefinansowego. Z kolei zagregowany współczynnik wypłacalności dla sektora banków spółdzielczych wynosi ponad 33 proc.
Bariery inwestycyjne
Tylko sektor banków spółdzielczych mógłby dziś uruchomić dodatkowe kredytowanie na ponad 100 miliardów złotych. Cały polski sektor bankowy ma natomiast potencjał kredytowy rzędu 0,5-0,7 biliona złotych. Mamy jednak wyzwanie związane z przekształcaniem krajowych oszczędności w długoterminowe finansowanie rozwoju.
OZE w Polsce rozwijają się. Mamy ponad 1,6 mln mikroinstalacji o mocy blisko 13,9 GW, rośnie także segment małych instalacji. Jednak wiele większych projektów nie przechodzi od koncepcji do etapu budowy. Jednym z wąskich gardeł są sieci - w samym 2025 roku operatorzy wydali 4897 odmów określenia warunków przyłączenia dla źródeł o deklarowanej łącznej mocy 107 GW.
Drugą barierą jest ryzyko przychodów. Coraz częściej pojawiają się godziny z bardzo niskimi albo ujemnymi cenami energii. Bank musi wiedzieć, ile energii instalacja będzie mogła rzeczywiście sprzedać i po jakiej cenie.
Inwestorzy wskazują również na konieczność wniesienia około 20 proc. kapitału własnego, co jest istotną barierą, szczególnie dla małych i średnich przedsiębiorstw, rolników, samorządów oraz spółdzielni energetycznych.
Rozwiązania
W dobrze przygotowanym projekcie, posiadającym przyłączenie, pozwolenia i stabilną umowę sprzedaży energii, finansowanie dłużne może pokrywać około 80 proc. nakładów. Możemy jednak zmniejszyć barierę wkładu własnego poprzez gwarancje NFOŚiGW, pożyczki podporządkowane, lokalne fundusze kapitałowe oraz finansowanie kosztów przygotowania inwestycji.
Część publicznego wsparcia powinna być zwrotna. Jeżeli projekt dochodzi do skutku, środki wracają do funduszu i mogą posłużyć do przygotowania kolejnej inwestycji. W ten sposób budujemy trwały system, a nie serię jednorazowych konkursów.
Koszt pieniądza ma ogromne znaczenie w całej gospodarce, także w energetyce. Elektrownia fotowoltaiczna, farma wiatrowa, magazyn energii czy biogazownia wymagają wysokiego nakładu początkowego, a ich koszty operacyjne są później relatywnie niskie. Im wyższe oprocentowanie, tym większą część przyszłych przychodów pochłania obsługa długu.
Spadek stopy referencyjnej NBP do 3,75 proc. poprawił warunki finansowania, ale nie rozwiązał całego problemu. Sam projekt, bez warunków przyłączenia, pozwolenia na budowę, wiarygodnego wykonawcy albo stabilnego kontraktu na sprzedaż energii pozostanie drogi lub w ogóle nie otrzyma finansowania, nawet przy niższych stopach procentowych.
Powiązane
