KRUS do reformy, emerytura od 67 lat. Ekonomiści szukają miliardów oszczędności - Farmer.pl
Rosnący deficyt i zadłużenie Polski zmuszają ekonomistów do szukania oszczędności. Wśród propozycji znalazły się podwyżki podatków, podniesienie wieku emerytalnego do 67 lat oraz przegląd systemu KRUS.
Polskie finanse publiczne znalazły się na niebezpiecznej ścieżce. Plan rządu na 2027 r. zakłada, że deficyt całego sektora finansów publicznych sięgnie 7,1 proc. PKB, czyli tyle, co w tym i zeszłym roku. W efekcie dług publiczny wciąż rośnie i ma nadal zwiększać się szybciej niż gospodarka.
W przyszłym roku relacja długu do PKB ma sięgnąć już 75 proc., a w perspektywie kilkunastu lat istnieje ryzyko przekroczenia poziomu 100 proc. PKB. Mimo skali problemów rząd nie przedstawił dotychczas przekonującego, wieloletniego planu konsolidacji fiskalnej.
Wyższe wpływy z podatków
Podstawową propozycją ekonomistów jest podniesienie efektywnych stawek powszechnych podatków: VAT, CIT i PIT. Według szacunków PKO BP wzrost efektywnej stawki każdego z tych podatków o 1 pkt. proc. mógłby łącznie poprawić saldo finansów publicznych o 1,2 proc. PKB, czyli około 50 mld zł rocznie.
Ważne zastrzeżenie: wzrost efektywnych stawek podatków nie oznacza automatycznie podwyższenia stawek nominalnych. Chodzi o zwiększenie rzeczywistych wpływów z podatków, przede wszystkim przez ograniczenie preferencyjnych stawek i wyjątków.
Dobrym przykładem może być obniżona stawka VAT dla branży beauty, która kosztuje budżet około 200 mln zł rocznie. Trudno uznać, że jest to preferencja niezbędna społecznie.
Samozatrudnienie i szara strefa
Ekonomiści postulują uporządkowanie i zbliżenie się do ujednolicenia zasad opodatkowania i oskładkowania dochodów, niezależnie od formy prawnej. Wdrożenie takiego rozwiązania wymagałoby głębokiej reformy, w tym ograniczenia preferencyjnego opodatkowania samozatrudnienia.
Według szacunków, taka reforma mogłaby przynieść budżetowi nawet 15 mld zł dodatkowych dochodów rocznie. Kolejnym źródłem wpływów jest uszczelnienie systemu podatkowego. PKO BP szacuje, że ograniczenie luki VAT do 5 proc. mogłoby poprawić saldo sektora o około 21–22 mld zł rocznie.
Mariusz Zielonka z Konfederacji Lewiatan wskazuje na szeroko rozumianą szarą strefę. Według jego szacunków, dzięki połączeniu kija i marchewki można byłoby ją ograniczyć o 1–2 pkt. proc. PKB, co przyniosłoby 8–15 mld zł dodatkowych dochodów rocznie netto.
Reforma emerytalna
Państwo nie powinno uciekać od tematu wydatków emerytalnych, zwłaszcza w kontekście zapaści demograficznej w Polsce. Ekonomiści proponują stopniowe podwyższanie i zrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn do 67 lat.
Potrzebny jest również przegląd przywilejów emerytalnych dla poszczególnych grup zawodowych oraz odrębnych systemów ubezpieczeniowych, w tym KRUS. Taka reforma przyniosłaby duże, choć rozłożone w czasie, oszczędności szacowane na 12–40 mld zł rocznie.
Listę propozycji można uzupełnić o mniej konwencjonalne działania, jak powrót do debaty o euro w Polsce (co prawdopodobnie obniżyłoby rentowność obligacji SP i koszty obsługi długu) albo dokończenie prywatyzacji.
Powiązane
