HFCP apeluje ws. Trybunału Konstytucyjnego, gorzka konkluzja. "Wątpliwe"

Zarządzenie z 30 października 2026 r. o zawieszeniu Prezesa i Wiceprezesa Trybunału Konstytucyjnego opiera się na art. 130 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Zgodnie z nim sędzia może być odsunięty od pracy na podstawie decyzji ministra sprawiedliwości lub prezesa sądu do momentu rozstrzygnięcia przez sąd dyscyplinarny, nie dłużej jednak niż przez 30 dni od zawieszenia.

Helsińska Fundacja Praw Człowieka (HFPC) zauważa, że w omawianej sytuacji decyzję o odsunięciu sędziego podjął sędzia z najdłuższym stażem. Zdaniem Fundacji taki sędzia zastępuje Prezesa TK jedynie w razie powstania wakatu lub gdy Prezes nie może upoważnić innego sędziego. Żadnej z tych sytuacji w omawianym przypadku nie zachodzi.

Fundacja zwraca uwagę na ryzyko stworzenia groźnego precedensu. W przyszłości kolejna kadencja Sejmu mogłaby desygnować do TK sędziego z dużym doświadczeniem, który następnie mógłby zawiesić kierownictwo Trybunału i przejąć nad nim pieczę.

W ocenie Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka organ ten nie jest w stanie wykonywać swoich zadań w sposób niezależny i bezstronny od końca 2015 r. Głowa państwa nie przysługuje uprawnienie do wstrzymywania czy podważania decyzji parlamentu, a wybrani zgodnie z prawem sędziowie muszą przystąpić do obowiązków.

Jako rozwiązanie kryzysu HFPC wskazuje tzw. reset konstytucyjny, proponowany przez Fundację im. Stefana Batorego. Propozycja zakłada zmianę zasad wyboru sędziów TK, tak aby zapobiegać przejęciu i upolitycznieniu tej instytucji przez jedno ugrupowanie, a następnie wygaszenie kadencji wszystkich sędziów i dokonanie obsady wakatów na nowych zasadach.